دات نت نیوک
X
GO

دکتر مسعود گودرزی

جناب آقای دکتر گودرزی از متواضع ترین اساتید دانشگاه ایران در زمینه مهندسی متالورژی و جوشکاری می باشند. ایشان بیش از بیست سال سابقه فعالیت علمی، پژوهشی و اجرایی در زمینه های گوناگون مهندسی متالورژی و نیز علوم و فناوری های جوشکاری داشته که حاصل مکتوب آن تالیف ده ها مقاله در عرصه های گوناگون این علوم کاربردی می باشد.

جناب آقای دکتر گودرزی مقاطع کارشناسی و کارشناسی ارشد خود در رشته مهندسی متالورژی را در دانشگاه علم و صنعت ایران و مقطع دکترای تخصصی خود را در دانشگاه تورنتو کانادا گذرانده و هم اکنون عضو هیات علمی دانشکده مهندسی مواد و متالورژی دانشگاه علم و صنعت ایران هستند. این گفت و شنود برای اینجانب که به مناسبت های گوناگون از محضر ایشان بهره برده ام، بسیار آموزنده بود. امیدوارم که شما کاربر گرامی نیز از مطالعه این خاطرات لذت برده و از آن بیاموزید.

 

 

هرچند که جنابعالی شخصیت شناخته شده ای هستید، اما مطابق روال مرسوم لطفا در ابتدا خود را معرفی فرمایید.

با سلام، اینجانب مسعود گودرزی هستم و در سال 1338 در تهران به دنیا آمدم.

 

از دوران پیش از ورود به دانشگاه برای مان بگویید؟ زندگی در آن روزگار چگونه بود؟

دبستان را در مدرسه ملی پیشرو گذراندم که دلیل این انتخاب نیز اشتغال یکی از بستگان مان در این مدرسه بود. در آن زمان هنوز مقطع راهنمایی راه اندازی نشده بود و دانش آموزان شش سال در مقطع ابتدایی و شش سال در مقطع دبیرستان تحصیل می نمودند که سه سال اول دبیرستان به عنوان سیکل شناخته می شد و پس از آن نیز به دیپلم می رسید. به خاطر دارم که درسخوان بودم و شاید به این دلیل موفق شدم که با تحصیل جهشی، شش سال مرسوم دبستان آن روزگار را در پنج سال بگذرانم. دو سال نخست دوران دبیرستان را در مدارس متفرقه، و چهار سال آخر را در دبیرستان هدف (شماره 3) گذراندم. در سال 1355 در رشته مهندسی متالورژی دانشگاه علم و صنعت ایران پذیرفته شدم.

هرچند که در آن زمان مرسوم بود که دانش آموزان در کنار تحصیل و یا در ایام تعطیلات اشتغالی داشته باشند اما برای اینجانب متاسفانه چنین اتفاقی رخ نداد و تحصیل تنها مشغله آن روزهای زندگی من بود. عبارت "متاسفانه" را از آن جهت به کار بردم که اعتقاد دارم اشتغال حین تحصیل و یا در میان دوره های تحصیلی بسیار مفید است و آن را به تمامی دانش آموزان و به ویژه دانشجویان توصیه می کنم.

 

چرا رشته مهندسی متالورژی؟

حقیقت آن است که در آن زمان شناخت کاملی از رشته های مهندسی از جمله متالورژی نداشتم و بنابراین با مشورت برادر بزرگترم، انتخاب رشته نمودم. به خاطر دارم که اولین رشته، مهندسی ماشین آلات کشاورزی دانشگاه تهران و دومین یا سومین انتخاب من مهندسی متالورژی دانشگاه علم و صنعت ایران بود که در آن پذیرفته شدم.

 

تحصیلات تکمیلی خود را در کدام دانشگاه ها گذراندید؟

دوران تحصیلات اینجانب در مقطع کارشناسی به دلیل همزمانی با پیروزی انقلاب اسلامی و پس از آن رخداد انقلاب فرهنگی هشت سال به طول انجامید. پس از به اتمام رساندن دوره کارشناسی با یک سال تاخیر مقطع کارشناسی ارشد خود را در سال 1364 در دانشگاه علم و صنعت ایران آغاز نمودم و پس از اتمام این دوره، به دلیل اشتغال در جهاد دانشگاهی و طولانی شدن اخذ پذیرش بالاخره در سال 1371 به منظور ادامه تحصیل در مقطع دکترای تخصصی به دانشگاه تورنتو کانادا رفتم و در آن جا به عنوان اولین دانشجوی مقطع دکتری از ایران، تحصیل خود را آغاز کردم.

 

جناب دکتر گودرزی در وقفه ایجاد شده در مقطع کارشناسی، به چه فعالیت هایی اشتغال داشتند؟ 

با تعطیل شدن دانشگاه ها و شرایط انقلابی کشور در آن روزگار، به جستجو پرداختیم تا در صورت امکان به ارائه خدمت در محل یا زمینه ای مشغول شویم. در جریان این جستجوها به پادگان نیروی هوایی مراجعه نمودم و در آزمایشگاه کارگاه ریخته گری آن جا، که کسی در آن نبود، مشغول به کار شدم. علیرغم وجود امکانات خوب در آزمایشگاه ولی از آن جایی که کاری به آن ارجاع نمی شد پس از مدت کوتاهی به دانشگاه برگشتم و در جهاد دانشگاهی که تازه شکل گرفته بود مشغول به کار شدم. بدین ترتیب گروه مواد و متالورژی جهاد دانشگاهی علم و صنعت را به اتفاق تعدادی از دوستان راه اندازی نمودیم. در همین جا لازم است یادی کنم از جناب آقای دکتر میردامادی که به عنوان رئیس وقت دانشکده مهندسی متالورژی دانشگاه علم و صنعت ایران بسیار ما را حمایت و یاری نمودند.

فعالیت من در جهاد دانشگاهی تا 9 سال بعد ادامه یافت و موفق شدیم به اتفاق دیگر همکاران، کارهای مفیدی را به انجام برسانیم که حتی تا به امروز نیز از خاطرات آن زمان به نیکی یاد می کنم. به عنوان نمونه می توانم به تولید آلیاژ آمالگام مورد استفاده در دندانپزشکی اشاره کنم که همچنان در حال تولید و استفاده در کشور است و یا تولید بوش های خود روغن کار برنزی و بسیاری نمونه های دیگر. در این جا مایلم به این نکته اشاره کنم که جهاد دانشگاهی آن زمان الگوی موفقی بود برای انتقال طرح های دانشگاهی به سطوح بالاتر و بالاخره به صنعت که متاسفانه آن الگو به هم خورد و بالطبع از برکاتش نیز محروم شدیم.

 

 

پایان نامه های مقاطع کارشناسی ارشد و دکترای تخصصی حضرتعالی در چه زمینه ای بودند؟

پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد اینجانب، همان کار تحقیقاتی بود که در جهاد دانشگاهی در خصوص فرآوری کانی ایلمنایت تیتانیوم آغاز نموده بودم. گرچه روش به کار گرفته شده هیچگاه راهی به صنعت باز نکرد ولی موفق شدم دی اکسید تیتانیوم را با خلوص بیش از 85% تولید نمایم.

همانطوری که گفته شد، مقطع دکترای تخصصی خود را در دانشکده مهندسی مواد دانشگاه تورنتو و تحت نظارت جناب آقای دکتر جیمز تاگوری، استاد ژاپنی تبار آن دانشگاه گذراندم و با توجه به علاقه ای که به کاربرد کامپیوتر در مهندسی مواد داشتم، پایان نامه من در خصوص شبیه سازی عددی قوس و حوضچه جوش در فرآیند جوشکاری قوس تنگستن - گاز (TIG یا GTAW) و جوشکاری قوس فلز پرکن - گاز (MIG یا GMAW) بود. این کار در ابتدا کمی مشکل به نظر می رسید، به ویژه آنکه تجربه ای در رابطه با جوشکاری نداشتم و این پروژه در واقع اولین آشنایی جدی من با مبحث جوشکاری بود. در ادامه با جناب آقای تام نورث آشنا شدم که شخصیتی شناخته شده در عرصه علم جوشکاری است که اتفاقا یکی از داورهای من نیز ایشان بودند. در طول این دوران بسیار از ایشان و استاد دیگرم جناب رولاند چو آموختم.

بحث شبیه سازی قوس و حوضچه جوش تا حدودی به مبحث انتقال حرارت، پیوستگی و نیز مقوله فیزیک باز می گردد. با تلاش فراوان توانستم ظرف مدت حدود پنج سال به نتیجه رسیده و پایان نامه خود را ارائه نمایم که خوشبختانه با استقبال اساتید مواجه شد. در این پروژه برای اولین بار تاثیر زاویه راس الکترود را بر قوس و حوضچه جوش بطور عددی محاسبه کردم. از نتایج کارم دو مقاله در نشریه موسسه فیزیک (Journal of Physics D: Applied Physics) و یک مقاله نیز در مجلۀ دانشگاه علم و صنعت ایران (به زبان انگلیسی) به چاپ رسید.

بنابراین می توان گفت که آشنایی اینجانب با مبحث جوشکاری، از مقطع دکترا و با موضوع شبیه سازی قوس جوشکاری آغاز شد. پس از بازگشت به ایران نیز با عنوان فردی آشنا به مبحث شبیه سازی جوشکاری شناخته می شدم، هر چند که در طول سال های پس از آن و با توجه به فاصله ای که با این مبحث پیش آمد و همچنین پروژه های دیگری که با توجه به شرایط موجود انتخاب شد، کمی از آن دور افتادم.

 

همکاری تان با دانشگاه علم و صنعت چگونه آغاز شد؟

در آن زمان هر دانشگاه، مراحل جذب جداگانه ای داشت و این کار به صورت متمرکز در وزارت علوم انجام نمی گرفت، لذا پس از اتمام تحصیلات و بازگشت به ایران، از آنجایی که دانشگاهی برای من مشخص نشده بود به واسطه آشنایی که با محیط دانشگاه علم و صنعت ایران داشتم، به این دانشگاه مراجعه نمودم و پس از گذراندن مراحل اداری مربوطه، مشغول به فعالیت شدم.

 

از تالیفات و ترجمه های خود بفرمایید؟

هنگامی که در جهاد دانشگاهی بودم، با عنایت به ضروریات آن روزها به اتفاق همکاران نسبت به ترجمه کتاب متالورژی مکانیکی تآلیف آقای جورج دیتر اقدام نمودیم و بالاخره آن را به چاپ رساندیم. البته به دلیل آنکه فعالیت جهاد دانشگاهی دانشگاه علم و صنعت ایران در زمینه نشر نبود، متاسفانه این کتاب بیش از یکبار منتشر نشد اما در آن زمان کتاب خوبی بود و استقبال مناسبی نیز از آن به عمل آمد. از طرفی از آنجایی که اعتقاد و علاقه ای به مطالعه کتاب ترجمه شده ندارم و به دانشجویان گرامی نیز همواره توصیه می کنم که نسخه اصلی کتاب ها را مطالعه نمایند، بنابراین فعالیت دیگری در حوزه ترجمه انجام نداده ام. البته بایستی ببینم در آینده چه پیش خواهد آمد.

 

با کدام یک از بخش های صنعت همکاری نموده اید؟ در صورت تمایل نام بخش ها یا شرکت ها را ذکر بفرمایید؟

از آنجایی که به مباحث ترمودینامیک علاقمندم، پس از بازگشت به ایران بخشی از زمان من به بررسی تعامل حرارتی سرباره و مذاب حوضچه جوش اختصاص یافت که در نهایت به طراحی پوشش های الکترود به منظورهای مختلف از جمله ایجاد لایه کامپوزیتی بر روی سطح منجر گردید. این زمینه فعالیت موجب شد تا افتخار همکاری با برخی از مجموعه های صنعتی از جمله شرکت صنعتی آما ، شرکت کاوش جوش و مرکز لیزر ایران را به دست آوردم.

 

لطفا از فعالیت های خود در دانشکده مهندسی مواد و متالورژی دانشگاه علم و صنعت ایران بفرمایید.

فعالیت اصلی من در حوزه تدریس و آموزش دانشجویانی است که هر ترم در خدمت ایشان هستم و نیز تحقیق و پژوهش در زمینه هایی که خود تعریف می کنم. لازم به ذکر است که این امر نیز از مشکلات جامعه ماست که صنعت خود را از آموزش دانشگاهی کنار کشیده است. حرکت صنعت و دانشگاه را می توان به جریان سیال تشبیه نمود، هنگامی که صنعت و دانشگاه کنار یکدیگر قرارگیرند و فعالیت هایشان جهت پاسخ دهی به نیازهای یکدیگر باشد، مانند سیالی است که به شکلی آرام در حرکت بوده و با کم ترین میزان اتلاف انرژی، بیش ترین مسافت را می پیماید. اما هنگامی که این دو بخش اقتصاد فارغ از یکدیگر به فعالیت می پردازند، مانند سیالی با جریان گردابی عمل نموده و در جریان به دور خود چرخیدن ها مقدار زیادی اتلاف انرژی صورت می گیرد.

متاسفانه به دلایلی چون ضعف اقتصادی و کمبود بودجه و هزینه بر بودن تحقیق در حوزه مهندسی مواد، می توان گفت که پژوهشگرانی که در این حوزه مشغول به فعالیت هستند، متحمل سختی های فراوانی می باشند.

 

جناب آقای دکتر گودرزی در چه زمینه ای به عنوان متخصص شناخته می شود؟

در زمینه جوشکاری و مهندسی جوش بیش تر فعالیت های من در رابطه با پوشش الکترود و پودر جوش (Welding Flux) بوده و هست و در این رابطه همکاری های خوبی را از طریق دانشجویان مقاطع کارشناسی ارشد و دکترای تخصصی با شرکت های معتبر تولید کننده الکترود از جمله شرکت صنعتی آما و شرکت کاوش جوش داشته ام.

 

 

ارزیابی تان از نظام آموزشی علمی و مهارتی (دانشگاهی و آزاد) چیست؟ چه تفاوت هایی میان نظام آموزشی جاری در ایران و آنچه در سطح بین الملل در حال اجرا است، ملاحظه می فرمایید؟

از آنجایی که مطالعاتی در حوزه آموزش مهندسی نداشته ام، بنابراین نمی توانم به عنوان یک کارشناس اظهار نظر نمایم، اما به عنوان شخصی که به صورتی عملی در این حوزه فعالیت می نمایم، به نظرم می رسد که مشکل در آموزش های پیش از دانشگاه نهفته است. کوکان در مراحل مختلف زندگی و به تدریج آموزش دیده و پرورش می یابند، اما متاسفانه نظام آموزش و پرورش ما از یک سو فاقد هدف گیری لازم بوده و از سوی دیگر دانش آموز پرور است به این معنی که فرزندان مان را عادت  می دهد که می بایست مطالب مشخصی را مطالعه نموده و در آزمونی که بطور کامل از آن مبحث انجام می شود، شرکت نموده و دروس خود را بگذرانند. هرچند که این موضوع تا حدی گریز ناپذیر است اما هیچ گونه تلاشی جهت تربیت دانش آموزانی کتاب خوان صورت نگرفته و تحقیق و پژوهش جایی در نظام آموزش و پرورش ایران عزیز ندارد. نتیجه این رویه آن است که دانش آموزی که پس از فراغت از تحصیل دبیرستان، وارد دانشگاه می شود، خلاق و نوآور نبوده و عادت به پژوهش نداشته و همان رویه دوران پیش از دانشگاه را می طلبد. یعنی در اختیار گرفتن جزوه ای حتی الامکان مختصر و انتظار اخذ آزمون از همان جزوه و نه بیش تر. نتیجه این فرایند تربیت متخصصانی است که نمی دانند چگونه می بایست مشکلات صنعت را حل نمایند. از طرفی وزن آموزش های عملی نیز، به ویژه در رشته های مهندسی، بسیار کم شده است و در عمل دانشجو هیچ مهارتی را تجربه نمی کند. این دو مسئله امکان کار خلاقانه را از فارغ التحصیلان ما سلب می کند.

در زمینه آموزش های آزاد نیز نظر اینجانب بر تقویت هرچه بیشتر جنبه مهارتی آن است. به عبارت دیگر به شخصه آموزش های آزادی را به دانشجویان پیشنهاد می کنم که در مرحله اول بر اساس استانداردی مشخص انجام شوند و در مرحله دوم مهارتی مشخص را آموزش دهند.

بنابراین چنانچه تمایلی برای حل معضل محصولات مراکز آموزش عالی ما وجود دارد، می بایست به صورت ریشه ای از نظام آموزش و پرورش در مقاطع دبستان و دبیرستان اقدام نمود به طوری که دانش آموزان کنجکاو، پرسش گر و جوینده تربیت شوند. همچنین پیشنهاد می شود تا تعداد دوره های عملی، بازدیدها و کارآموزی ها در رشته های مهندسی بیشتر از میزان فعلی بوده و نیز در آموزش های آزاد امکان آموزش مهارتی مشخص فراهم گردد. در چنین صورتی می توان امیدوار بود که دانشجویان پس از گذراندن مقاطع تحصیلی و برخی آموزش های آزاد، به متخصصان زبده ای بدل شوند که به کار صنعت آمده و امکان رشد پایدار صنعت، اقتصاد و کشور را فراهم نمایند.

 

ارزیابی کلی حضرتعالی از صنعت جوشکاری ایران چیست؟

حقیقت به دلیل عدم اشراف کلی بر صنعت جوشکاری امکان ارائه ارزیابی دقیق از این صنعت را ندارم. بطور قطع افرادی هستند که در این زمینه زحمات فراوانی را متقبل شده اند و سخن گفتن بدون اشراف بر زحمات این بزرگواران ممکن است جسارتی به زحمات ایشان تلقی شده و یا حمل بر ناآگاهی شود. اما درخواستی از فعالان این صنعت دارم و آن ارتقای سطح همکاری ها با دانشگاه است. به اشخاص دانشگاهی اعتماد نموده و اجازه دهند تا این اشخاص بیشتر وارد صنعت شده و به ایشان در تحقق اهداف کسب و کارشان یاری رسانند و البته این کار را بدون انتظار معجزه و یا تغییرات شگرف کوتاه مدت انجام دهند. توسعه کنونی موجود در کشورهای پیشرفته حاصل سال ها برنامه ریزی و همکاری بین اجزای تشکیل دهنده این جوامع است. بنابراین با همکاری و البته صبر می توان به نتایج خوبی دست یافت که به راستی سزاوار آن هستیم.

 

با عنایت به سوابق فعالیت های جنابعالی و به خصوص همکاری تان با بخش های مختلف صنعت، وضعیت کیفی مجموعه ها و سازه های جوشکاری شده را چگونه ارزیابی می كنید؟ به نظرتان چه اقداماتی مورد نیاز است؟

بطور قطع می توان گفت که کیفیت مجموعه ها و سازه های جوشی نسبت به گذشته بهتر شده است. یکی از دلایل این امر بهبود کیفیت عوامل دخیل در ساخت سازه های جوشی از جمله مواد پایه و مصرفی، دستگاه و تجهیزات، روش ها و فرآیندها و نیروی انسانی است. بنابراین بطور کلی می توان گفت که روند حرکت مثبت و رو به جلو است، ولی به طور قطع سرعت آن به اندازه ای که باید نیست و تلاش بیشتری را طلب می کند.

 

جناب آقای دکتر گودرزی، از زمانی که جهت این گفتگو اختصاص دادید تا فعالان و متخصصان عرصه جوشکاری بهتر سوابق و نظرات تان را بشناسند، مجددا سپاسگزاری نموده و از طرف پایگاه ولدیکا و نیز تمامی مخاطبان برای تان آرزوی تندرستی، شادکامی و توفیق هرچه بیشتر در خدمت به ایران عزیزمان داریم

من نیز مجددا از پایگاه ولدیکا به خاطر فرصتی كه در اختیار من قرار داده اند، تشكر می کنم. پیگیری های تان جهت اطلاع رسانی به مخاطبان، تلاش تان برای ارتقای ارتباط میان صنعت و دانشگاه و بهبود سطح علمی جامعه جوشکاری به راستی ارزشمند است. برای شما و تمامی فعالان زمینه صنعت، به ویژه صنعت جوشکاری، آرزوی موفقیت می نمایم. همچنین آرزو می کنم مسئولین ما توجه بیش تری به مسایل پایه ای صنعت ملی داشته باشند.