دات نت نیوک
X
GO

دکتر مسعود فکوری

جناب آقای دکتر فکوری از مدرسان و مشاوران جوان دانشگاه و صنعت در زمینه جوشکاری می باشند. ایشان چندین سال سابقه فعالیت های آموزشی، پژوهشی و مشاوره ای در زمینه های گوناگون مهندسی جوشکاری داشته که حاصل مکتوب آن تالیف کتاب و چندین مقاله در این رشته کاربردی است.

جناب آقای فکوری، کارشناسی خود را در رشته مهندسی متالورژی از دانشگاه فردوسی مشهد و کارشناسی ارشد و دکترای تخصصی خود را در رشته مهندسی جوشکاری از دانشگاه صنعتی شریف دریافت نموده اند و اکنون به عنوان مدرس دوره های تخصصی و مشاور فنی مشغول به همکاری با موسسات و شرکت های متعدد هستند. امیدوارم که شما کاربر گرامی نیز از مطالعه این مصاحبه لذت برده و از آن بیاموزید.

 

هرچند که جنابعالی شناخته شده هستید اما مطابق رویه مرسوم لطفا در ابتدا خود را معرفی فرمایید.

مسعود فکوری حسن آبادی هستم و در سال 1368 در مشهد به دنیا آمدم. پسوند فامیلی ام به اصالت والدینم بر‌می‌گردد، روستای حسن‌آباد از توابع بخش مرکزی شهرستان مه ولات در استان خراسان رضوی.

 

در صورت تمایل از دوران پیش از ورود به دانشگاه برای مان بگویید؟ زندگی در آن روزگار چگونه بود؟

هنگامی‌که متولد شدم، تنها چهار سال از مهاجرت والدینم به مشهد گذشته ‌بود. آنها از اولین اعضای خانواده خود محسوب می‌شدند که ریسک مهاجرت را پذیرفته ‌بودند. از همان ابتدا در فضای درس و دانشگاه قرار داشتم، چه به واسطه پدر و مادرم که تحصیلات خود را به ‌صورت شبانه و در نهضت سوادآموزی ادامه می‌دادند و چه عموها و دایی ام که در دانشگاه تحصیل می‌کردند. پدرم به لطف مسئولیت پذیری و پشتکاری که داشتند به تدریج تکنیسین آزمایشگاه ژنتیک دانشگاه فردوسی مشهد شدند. حشر و نشر ایشان با دانشگاهیان و مشورت با آن‌ها نیز تأثیر مثبتی در روند تحصیل ما داشت. ما سه برادر در مدارس دولتی عادی درس می خواندیم و همیشه جزء شاگردان ممتاز مدرسه مان بودیم. در آن محله های مهاجرنشین حاشیه شهر در دهه های هفتاد و هشتاد شمسی، کم‌تر کسی می‌توانست آخر کار درس و مدرسه را تصور کند، فقط می‌دانستند که اخرش خوب است. فضای مجازی و رسانه‌ها نیز مثل این روزها نبود. اگر نیمه پر لیوان را ببینیم، یکی از فواید این فضای زندگی آن بود که من تا تابستان بعد از سوم دبیرستان نمی‌دانستم کنکور چه غول وحشتناکی است و باعث شد با ترس و تنش کم‌تری زندگی کنم.

 

 

چرا رشته مهندسی متالورژی و پس از آن مهندسی جوشکاری را انتخاب فرمودید؟

قبل از من، برادرم در این رشته تحصیل را شروع کرده بودند و به واسطه ایشان کم و بیش با مهندسی متالورژی آشنا بودم. در آن سال‌ها، در تب و تاب انتخاب گرایش کارشناسی ارشدم، جوشکاری از گرایش‌های پرطرفدار مهندسی و علم مواد در ایران بود. بنده نیز به هر آن‌چه که اکنون می‌دانم در دسته روش‌های تولید فزآینده قرار می‌گیرد، علاقه زیادی داشتم. دانشگاه ها معمولاً در زمان‌های مختلف برای پذیرش بدون آزمون در مقطع کارشناسی ارشد اطلاعیه می‌دهند. اگر درست خاطرم باشد، دانشگاه صنعتی شریف زودتر از همه اطلاعیه داد. بنده برای گرایش جوشکاری مدارکم را ارسال کردم و پذیرفته شدم. دوره دکتری نیز در همان دانشگاه بدون آزمون شروع کردم.

 

تحصیلات خود را در کدام دانشگاه ها گذراندید؟

دوره کارشناسی را در دانشگاه فردوسی مشهد زیر نظر دکتر مهرداد کاشفی تربتی و دوره های کارشناسی ارشد و دکتری را در دانشگاه صنعتی شریف زیر نظر پروفسور امیرحسین کوکبی، دکتر علی نعمتی و دکتر محمدعلی فقیهی ثانی گذراندم.

 

پایان نامه های مقاطع تحصیلی (کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکترای تخصصی) حضرتعالی در چه زمینه ای بود. لطفا حسب صلاحدید توضیح بفرمایید

در کارشناسی روی ارزیابی غیرمخرب فرآیند پیرسختی آلیاژ آلومینیوم کار کردیم. در دوران ارشد و دکتری نیز در حوزه اتصال شیشه و فلز کار کردم که تمرکز فعالیتم بر آب بندی پیل سوختی اکسید جامد بود. پیل‌های سوختی / برق کافت جزء فناوری هایی هستند که کشورهایی مانند آمریکا، آلمان و ژاپن با شتاب زیادی روی تجاری سازی آن کار می‌کنند. نوع اکسید جامد این پیل‌ها نیاز به آب بندی دارد که بتواند در دمای بالا برای مدت طولانی دوام آورد. لحیم های شیشه ای یکی از آب بندهای مناسب برای این کاربرد هستند. بنده در مقطع ارشد روی جنبه های شیمیایی و در دوره دکتری روی خواص مکانیکی این نوع از اتصالات کار کردم.

 

لطفا از تالیفات خود بفرمایید؟

در سال 1398 کتابی با عنوان کارگاه جوشکاری و ورق‌کاری منتشر کرده‌ام که به زبانی ساده مفاهیم مربوط به اتصال و شکل‌دهی فلزات را برای دانشجویان غیرموادی شرح می‌دهد. نقطه قوت این کتاب را در اشاره به اصطلاحات بازاری ایران در کنار واژگان علمی معادل آن‌ها می‌دانم.

 

 

دوران فرصت مطالعاتی تان در کشور آلمان چگونه سپری شد؟

بنده دوره فرصت مطالعاتی خود را به مدت 9 ماه در خارج از ایران و در کشور آلمان سپری نمودم. این چند ماه از بسیاری جهات مشابه سال‌های اولیه مهاجرتم به تهران برای تحصیل بود، غربت و دلتنگی، تجربه های نو، تنوع سبک زندگی، دوستان جدید و...! با وجود جذابیت‌های زیادی که آن‌جا برایم داشت، با ذوق و شوق زیادی به ایران برگشتم. در هر حال قبل از ورود به آلمان 26 سال در ایران زندگی کرده بودم و کاملاً می‌دانستم دارم به کجا برمی‌گردم. در آلمان بود که هنگام کار تحقیقاتی دائم شگفت‌زده می‌شدم و البته غبطه می‌خوردم که آن شرایط را در ایران نداریم.

 

همکاری تان با دانشگاه صنعتی شریف چگونه آغاز شد؟

همکاری بنده با دانشگاه صنعتی شریف بیش‌تر به‌صورت دستیار آموزشی و حق‌التدریسی بوده است. هر دانشجوی دکتری در دانشکده مهندسی و علم مواد موظف به تدریس حداقل 6 دوره کلاس در قالب 9 واحد دستیار آموزشی است. از آن‌جا که علاقه زیادی به تدریس دارم، هنگامی که دستیار آموزشی موظفیم تمام شد، نزدیک به شروع هر ترم به اساتید مراجعه می‌کردم و برای دروسی که بدون مدرس مانده بودند درخواست می‌دادم. این‌گونه بود که توانستم در 13دوره آزمایشگاه و کارگاه برای بیش از 900 دانشجوی کارشناسی و کارشناسی ارشد دانشگاه صنعتی شریف تدریس کنم. این دانشگاه حساسیت بالایی روی آموزش دانشجویان دارد، به همین خاطر اغلب دانشجویان دکتری اجازه ندارند دروس نظری را تدریس کنند. البته دروس پایه مانند ریاضی از این قاعده مستثنی است.

 

جناب آقای دکتر فکوری در چه زمینه هایی به عنوان متخصص شناخته می شوند؟

تخصص بنده اتصال سرامیک - سرامیک و اتصال سرامیک - فلز است. از خودروها گرفته تا فضاپیماها همگی از این نوع اتصالات بهره می‌برند. موفقیت در این حوزه نیازمند شناخت کامل نسبت به سرامیک‌ها، فرآیندهای لحیم‌کاری و روش‌های تجزیه و تحلیل خواص اتصالات است. در طول هشت سال بیش از 1200 مقاله و 25 کتاب در این زمینه مطالعه کردم. انشاءالله در آینده ای نزدیک یک کتاب یا مقاله مروری به زبان انگلیسی در این زمینه منتشر می‌کنم. کارهای تجربی بنده محدود به دانشگاه و پروژه ام نبوده‌است و در شرکت‌های دانش بنیان مراحل صفر تا صد تولید این قطعات را طی کرده ام. به‌طوری‌ که حتی طراحی و تولید شیشه را نیز خودمان انجام دادیم. به لطف اطلاعیه ای که در سایتم برای جذب سرمایه منتشر کرده ام، هر سه ماه حداقل دو نفر از دانشگاه ها و صنایع مختلف برای مشاوره یا سفارش با بنده تماس می‌گیرند. در چند سال اخیر متوجه شده ام که کشور ما حدود 60 سال است که نیاز جدی به دانش فنی تولید انواع این اتصالات دارد. ایده های خوبی برای تعریف پروژه برای دانشجویان دارم و حتی به اندازه یک درس دو واحدی در مورد اتصال سرامیک‌ها مطلب آماده کرده‌ام.

 

ارزیابی حضرتعالی از دانشجویانی که این روزها مشغول به تحصیل در رشته مهندسی جوشکاری هستند، چیست؟

احساس می‌کنم این روزها اهمیت، جذابیت و امید نسبت به آینده کاری تمامی گرایش های مهندسی و علم مواد به سطحی رسیده است که دیگر هیچ کدام بر دیگری ارجحیت خاصی ندارد. دانشجویان در انتخاب گرایش، بیش‌تر با توجه به علاقه و استعدادشان تصمیم می‌گیرند. وضعیت دانشجویان را با یک خاطره بیان می‌کنم، این افتخار نصیبم شده بود که دوره آموزشی را با نخبگان کشور بگذرانم. یک شب بعد از خاموشی بحث مهاجرت به خارج از کشور بالا گرفت. بچه ها که خسته از رژه و دیگر برنامه های آن روز بودند، انرژی مجادله نداشتند و کلامشان را در یکی دو جمله خلاصه می‌کردند. مضمون آخرین نطق که همگی را به فکر (و شاید خواب) فرو برد، چنین بود: " تاریخ نشان داده وقتی بخش زیادی از جامعه یک کاری را انجام می‌دهند، سراغ آن کار رفتن اشتباه است، پس در حال حاضر رفتن هم اشتباه است! "

 

با کدام یک از بخش های صنعت همکاری نموده اید؟ در صورت تمایل نام بخش ها یا شرکت ها را ذکر فرمایید؟

مدتی در پژوهشگاه نیرو روی پیل‌های سوختی کار ‌کردم. همچنین در چند شرکت دانش‌بنیان به عنوان مشاور انتخاب مواد به خصوص اتصال آن‌ها فعالیت داشتم.

 

 

لطفا از دوران پس از ورود به بازار کار بفرمایید. اوضاع در آن دوران چگونه بود؟

حقیقت آن است که در ایران به راحتی می‌توان شغل پیدا کرد و در مدت کوتاهی به درآمد مناسبی رسید. برای مثال شرکت های دانش بنیان بستر مناسبی برای فعالیت دانش آموختگان مقاطع تحصیلات تکمیلی هستند. اما رضایت و امنیت شغلی همیشه یک چالش است. در هر حال بنده مشابه اکثر افرادی که تحصیلات خود را تا دکتری ادامه می‌دهند، علاقه زیادی به تدریس و سرپرستی امور پژوهشی دارم و رضایت شغلی ام را در آن می‌بینم. در حال حاضر تعداد دانش آموختگان دکتری زیاد است و اغلب آن‌ها رزومه های خوبی هم دارند و از طرفی ظرفیت جذب کم است. متاسفانه در بحث تمرکززدایی تنها به حقوق بالاتر اساتید در مناطق محروم بسنده می‌شود، اما در زمینه تجهیز دانشگاه های این مناطق و همچنین تسهیل تردد بین شهری اقدامات کافی صورت نگرفته است. دانشگاه و به خصوص اساتید به مدد دانشجو ارتقاء پیدا می‌کنند. وقتی دانشجویان با انگیزه در شهرستان ها نباشند، اساتید چه در زمینه تدریس و چه پژوهش ارضاء نمی‌شوند. بنابراین رقابت شدیدی بر سر موقعیت‌های شغلی در پایتخت و شهرهای بزرگ وجود دارد.

 

چه تفاوت هایی میان نظام آموزش مهندسی ایران (دانشگاهی و آزاد) و آنچه در سطح بین الملل در حال اجرا است، ملاحظه می فرمایید؟ به نظر جنابعالی چه اقداماتی مورد نیاز است؟

در مقطع کارشناسی شاید تفاوت چندانی بین دانشگاه‌های تراز اول ایران و دانشگاه های مطرح جهان نباشد. البته مسلم است که با آموزش صرفا نظری، هیچ‌گاه خلاقیت دانشجو فعال نمی‌شود و اغلب مطلب به جان او نمی‌نشیند. بنابراین کمبودهای موجود در آزمایشگاه ها و کارگاه ها و به خصوص عقب‌ماندگی آن‌ها از فناوری‌های نوین، یک ایراد جدی در دانشگاه های ایران است. اما مشکل اساسی را در مقاطع تحصیلات تکمیلی می بینم. اغلب پروژه های کارشناسی ارشد و دکتری در ایران با هدف چاپ مقاله تعریف می‌شوند. جالب اینجاست که گاه اساتید، پروژه های دانشجویان کارشناسی را نیز در مرزهای دانش جهانی تعریف می‌کنند و حتی حاضر نیستند این دانشجویان را چند ماهی با مشکلات و نیازهای صنعت کشور درگیر کنند. به نظر این حقیر باید امتیاز تعداد مقالات در ارتقای رتبه اساتید به تدریج کم شود، اساتید با سابقه و به ویژه پیشکسوت زمام امور مربوط به ارتباط با صنعت را در دست بگیرند، وقتی صنایع به دانشگاه رو می‌آورند، قناعت پیشه کنیم و آن‌ها را با درخواست بودجه غیرمنطقی پشیمان نکنیم، به تعدادی دانشجو جذب کنیم که بتوانیم حداقل هزینه مواد و آزمون های پروژه شان را تأمین کنیم، پروژه ها را در ادامه کارهای قبلی مان تعریف کنیم تا بازدهی بیش‌تر شود، آزمایشگاه‌ها را پویا و به‌روز نگه داریم.

 

ارزیابی حضرتعالی از شرایط صنعت جوشکاری ایران چیست؟ به نظر جنابعالی چه اقداماتی مورد نیاز است؟

همان‌طورکه مستحضرید، جوشکاری یکی از دسته روش‌های اتصال مواد است. برای مثال لحیم‌کاری و بسیاری از روش‌های اتصال پلیمرها و سرامیک‌ها در دسته جوشکاری قرار نمی گیرند. در حالی‌که اگر از روش حذف گزینه ها استفاده کنیم، می‌بینیم که تمامی این مباحث تنها می‌توانند در زیرشاخه رشته جوشکاری وارد شوند. بنابراین احساس می‌کنم که ما باید عنوان گرایش جوشکاری را در ایران به گرایش اتصال‌دهی مواد تغییر دهیم. با این مقدمه و با توجه به تنوع بسیار زیاد مواد مورد استفاده در صنایع، می‌توان به اهمیت و حساسیت این رشته پی برد. خوشبختانه متخصصین جوشکاری چه در صنعت و چه در دانشگاه به خوبی پا به پای کشورهای دیگر پیش رفته اند. ادامه این روند نیازمند همکاری موثر با متخصصین رشته های دیگر از جمله فیزیک، برق، مکانیک و گرایش‌های مختلف مهندسی و علم مواد است.

 

با عنایت به سوابق فعالیت های جنابعالی، وضعیت کیفی مجموعه ها و سازه های جوشکاری شده را چگونه ارزیابی می نمایید؟ به نظرتان چه اقداماتی جهت بهبود کیفیت و قابلیت اطمینان این سازه ها مورد نیاز است؟

شاید یکی از آفات صنعت جوشکاری کشور، وابستگی شدید به استانداردها و تبعیت کورکورانه از آن‌هاست. یک طراح یا بازرس جوش اگر نتواند درک کند که اعداد و روابط ذکر شده در این استانداردها چه حکمتی دارند باید جای خود را با یک رایانه دارای نرم افزار مناسب عوض کند. به نظرم علم و فن جوشکاری سازه های سنگین در ایران به بلوغ رسیده است. آن‌چه کیفیت این سازه ها را زیر سوال می‌برد شاید عدم وجدان کاری و عدم اطلاع از عواقب سهل انگاری است که می‌تواند از جانب هر فردی از جمله جوشکار، بازرس جوش، طراح جوش، پیمان‌کار و کارفرما سر بزند.

 

در انتها و در صورت صلاحدید کمی درباره شرایط خانوادگی خود بفرمایید

متاهل هستم و در حال حاضر فرزندی ندارم. همسرم کارشناس فناوری اطلاعات و در حال حاضر  شاغل هستند. پدرم بازنشسته و مادرم خانه دارند. دو برادر دارم که یکی بزرگ تر و دیگری کوچک تر از بنده است.

 

جناب آقای دکتر فکوری، از زمانی که جهت این گفتگو اختصاص دادید تا دانشجویان و متخصصان جوشکاری در دانشگاه و صنعت بهتر سوابق و نظرات حضرتعالی را بشناسند، سپاسگزاری نموده و از طرف پایگاه ولدیکا و نیز تمامی مخاطبان برای تان آرزوی تندرستی، شادکامی و توفیق هرچه بیشتر در خدمت به ایران عزیزمان داریم.

من نیز از زحمات جنابعالی و پایگاه ولدیکا که امکان انتشار این گفتگو را فراهم آوردید، سپاسگزارم و برای تان آرزوی موفقیت دارم.

 

سوابق تحصیلی و پژوهشی جناب آقای دکتر مسعود فکوری )