دات نت نیوک
X
GO

دکتر محمد ریاحی

جناب آقای دکتر ریاحی از باسابقه ترین استادان دانشگاه های ایران در زمینه بازرسی های غیرمخرب (NDT) هستند. ایشان بیش از 30 سال سابقه فعالیت های آموزشی، پژوهشی و اجرایی در زمینه های گوناگون مهندسی بازرسی های غیرمخرب (NDT) داشته که حاصل مکتوب آن ترجمه و تالیف چندین کتاب و ده ها مقاله در این رشته کاربردی است.

جناب آقای ریاحی، کارشناسی و کارشناسی ارشد خود را در رشته مهندسی مکانیک و نیز کارشناسی ارشد دیگری در رشته فیزیک کاربردی از دانشگاه ایالتی ایلی نویز و دکترای تخصصی خود را در رشته مهندسی ساخت و تولید - تکنولوژی صنعتی از دانشگاه ایالتی آیوا دریافت نموده اند و پس از سه سال فعالیت در دانشگاه ایالتی ایلی نویز و راه اندازی آزمایشگاه آزمون های غیرمخرب (NDT) آن دانشگاه و سپس به عنوان سرپرست بخش مکانیک در دانشگاه ایالتی سادرن ماین، در سال 1372 هجری شمسی به ایران بازگشتند و اکنون با درجه استادی به عنوان عضو هیات علمی دانشکده مهندسی مکانیک دانشگاه علم و صنعت ایران مشغول به فعالیت هستند. ایشان مسئولیت راه اندازی و مدیریت گروه ساخت و تولید را عهده دار بوده و آزمایشگاه تست های غیرمخرب این دانشکده را نیز تاسیس و راه اندازی نموده اند. ایشان همچنین عضو هیات موسس و هیات مدیره انجمن علمی بازرسی غیرمخرب ایران (IRNDT) از بدو تاسیس تا کنون می باشند. امیدوارم که شما کاربر گرامی نیز از مطالعه این مصاحبه لذت برده و از آن بیاموزید.

 

 

هرچند که جنابعالی شخصیتی شناخته شده ای هستید، اما مطابق روال مرسوم لطفا در ابتدا خود را معرفی فرمایید.

اینجانب محمد ریاحی هستم و در سال 1334 در شهر تهران به دنیا آمدم. تحصیلات ابتدایی خود را از دبستان هخامنش تهران آغاز نموده و پس از اخذ دیپلم ریاضی در سال 1354 به منظور ادامه تحصیل راهی ایالات متحده امریکا شدم و تمامی مقاطع تحصیلات عالیه خود را در آن کشور سپری نمودم.

 

تحصیلات عالیه خود را در کدام دانشگاه ها گذراندید؟

مقطع کارشناسی خود را در گرایش طراحی جامدات از رشته مهندسی مکانیک در دانشگاه ایالتی ایلی نویز در سال 1980 به پایان بردم و پس از آن مقطع کارشناسی ارشد را بطور همزمان در دو رشته مهندسی مکانیک و فیزیک کاربردی همان دانشگاه ادامه دادم و در سال 1986 آنها را به پایان رساندم. سپس دوره دکترای تخصصی خود را در سال 1986 در گرایش ساخت و تولید از رشته مهندسی مکانیک در دانشگاه ایالتی آیوا آغاز نموده و در نهایت با اتمام آن در سال 1990 موفق به اخذ مدرک دکترای خود گشتم. از سال 1985 همزمان با تحصیلاتم و در ادامه پس از فراغت از تحصیل، در دانشگاه ایالتی ایلی نویز به عنوان مدرس تمام وقت مشغول به تدریس بودم.

 

رساله دکترای تخصصی حضرتعالی در چه زمینه ای بود؟

عنوان رساله دکترای اینجانب به کارگیری لیزر صنعتی در قطعات تولید شده فولادی بود که بخشی از آن به بررسی مواد به وجود آمده از تاثیر لیزر بر فولاد اختصاص داشت. همچنین مطالعات مربوط به خواص قطعات تولید شده به روش (های) غیرتخریبی بخشی از پژوهش های انجام شده بود.

 

چگونه شد که استاد تمام وقت دانشگاه ایالتی ایلی نویز به دانشگاه علم و صنعت آمدند؟

علاقه به کشور و تمایل به خدمت ریشه ای عمیق در اغلب ایرانیان، فارغ از قوم و گویش ایشان دارد. من نیز از این قاعده کلی مستثنی نبوده و تعلقاتی که به این خاک داشته و دارم، باعث شد تا به کشورم بازگردم و از تصمیمی که گرفته ام خوشحال هستم. هیچ گونه بورسیه یا تعهدی در این زمینه وجود نداشت.

 

نحوه آشنایی حضرتعال مبحث آزمون های غیرمخرب (NDT) چگونه بود؟

اولین اشنایی من با مبحث آزمون های غیرمخرب (NDT) در دوره کارشناسی ام و حین درسی با همین نام صورت گرفت و از آن زمان تا کنون زمینه اصلی فعالیت اینجانب تشکیل می دهد، به گونه ای که یکی از شرایط استخدام اینجانب در دانشگاه ایالتی ایلی نویز، تاسیس آزمایشگاه تست های غیرمخرب آن دانشگاه بود که با حمایت های مالی شرکت کاتر پیلار راه اندازی گردید. همچنین این افتخار را داشته ام که آزمایشگاه تست های غیرمخرب دانشکده مهندسی مکانیک دانشگاه علم و صنعت ایران را نیز تاسیس و راه اندازی نمایم که اکنون محلی برای اندازه گیری های غیرمخرب و تحقیق و پژوهش دانشجویان در مقاطع مختلف می باشد.

 

در خصوص تالیفات و ترجمه های خود بفرمایید

به عنوان یک محقق تا کنون مقالاتی را به فراخور پژوهش های انجام شده ارائه کرده ام، همچنین تعداد شش عنوان کتاب را تالیف و ترجمه نموده ام که تمامی آنها در رشته های مهندسی مورد استفاده قرار می گیرند. این کتاب ها عبارت اند از:

  • معرفی اصول آزمون های غیرمخرب
  • معرفی مبانی و اصول تست های مخرب و غیرمخرب برای مواد صنعتی و مهندسی
  • شناخت فلزات صنعتی
  • معرفی اصول علم و مهندسی مواد
  • مهندسی نگاه داشت یک رهیافت نوین
  • معرفی اصول مهندسی نگاه داشت پیش بینانه

 

جناب آقای دکتر ریاحی در چه زمینه ای به عنوان متخصص شناخته می شوند؟

عمده فعالیت های اینجانب تا کنون در زمینه روش های گوناگون بازرسی مواد و قطعات، پایش وضعیت، پایش سلامت سازه ها، تخمین عمر قطعات و آزمون های غیرمخرب بوده است، لذا در این زمینه بیش از سایر زمینه ها کارکرده ام.

 

با کدام یک از بخش های صنعت همکاری فرموده اید؟

در طول سالیان فعالیتم در ایران این افتخار را داشته ام که با اغلب بخش های صنعت از جمله نفت، گاز و پترشیمی، خودروسازی، هوافضا و فولادسازی همکاری نمایم.

 

 

از منظر حضرتعالی بازرسی غیرمخرب (NDI)، ارزیابی غیرمخرب (NDE) و آزمون غیرمخرب (NDT) چیست؟ و چه تفاوتی میان آنها وجود دارد.

بطور کلی در مهندسی مکانیک با دو پدیده سرو کار داریم: ماده و نیرو. یکی از اصلی ترین تفاوت های ما با همکاران مان در رشته مهندسی مواد آن است که در کنار ماده با نیرو و اثرات آن بر ماده و رفتار ماده تحت نیروهای مختلف نیز سرو کار داریم. یکی از وظایف مهندس مکانیک آن است که اطمینان حاصل نماید که قطعه، سازه یا سیستم ساخته شده، مطابق الزامات طراحی بود و همانی است که می بایست باشد و اینکار را توسط آزمون های مخرب و غیرمخرب انجام می دهیم. هنگامی که بخواهیم کل پارامترهای دخیل از جمله عوامل گوناگون تولید را به صورت انتگرالی در نظر آوریم از بازرسی غیرمخرب استفاده می نماییم.

 

در حال حاضر سه انجمن در عرصه بازرسی و آزمون های غیرمخرب (NDT) مشغول به فعالیت هستند. آیا به عنوان عضو هیات مدیره انجمن بازرسی غیرمخرب ایران (IRNDT) پیشنهادی در این خصوص دارید؟ 

از منظر اینجانب شاید بزرگترین وظیفه انجمن های فعال در عرصه بازرسی و آزمون های غیرمخرب فرهنگ سازی مناسب در این زمینه باشد. به عنوان مثال به حادثه پارک ارم اشاره می نمایم که چنانچه بازرسی های دوره ای به صورت صحیح انجام می شد ای بسا چنین اتفاقی رخ نمی داد. مشابه این امر در زمینه آسانسورها، انواع مخازن، انواع خودروها و سایر ساختارهای مکانیکی وجود دارد. انجمن بازرسی غیرمخرب ایران (IRNDT) تنها انجمن علمی ایران است که به شکل تخصصی در زمینه بازرسی تمامی مواد اعم از فلزی یا غیرفلزی فارغ از آنکه با کدام یک از روش های تولید ساخته شده اند، فعالیت دارد. به بیان دیگر محدوده فعالیت این انجمن شامل تمامی حوزه های بازرسی است.

انجمن بازرسی های غیرمخرب (IRNDT) آمادگی کامل برای همکاری با تمامی سازمان های مرتبط به ویژه انجمن های علمی و صنفی فعال در این عرصه دارد و البته جلسات متعددی نیز در این زمینه برگزار نموده است. ایشان همکاران محترم ما در بخش های مختلف صنعت هستند و ارتقای سطح همکاری های فی مابین می تواند منجر به هم افزایی و منافع برای کشور گردد. از این موقعیت استفاده نموده و از تمامی انجمن های فعال در این عرصه دعوت می کنم تا با تشکیل کمیته ای مشترک به تلاش در این عرصه بپردازیم.

 

به عنوان متخصصی که سابقه فعالیت در کشورهای مختلف را داشته اید، نظرتان در خصوص نظام آموزش مهندسی ایران چیست؟ به نظرتان چه اقداماتی جهت بهبود مورد نیاز است؟

این مطلب را به عنوان نظر شخصی معلمی ساده با سال ها سابقه فعالیت آموزشی، پژوهشی و اجرایی در دانشگاه عرض می نمایم. نظام آموزشی مهندسی فعلی دانشجویانی تربیت می نماید که از منظر تئوری قوی ولی از منظر عملی ضعیف هستند. در حالی که به خاطر دارم زمانی که در ایالات متحده مشغول به تحصیل یا تدریس بودم، وزن مباحث تئوری بسیار کمتر از ایران بود و اغلب تمرکز و تلاش اساتید و دانشجویان مصروف مباحث عملی و کاربردی می گردید. به این معنی که دانشجویان مهندسی در ایالات متحده و دیگر کشورهای توسعه یافته، بیشتر زمان خود را به کارهای عملی اختصاص می دهند. لذا این دانشجویان پس از فارغ التحصیلی و هنگام جذب در صنعت به اصطلاح آچار به دست بوده و با مباحث فنی کار آشنایی نسبی دارند. این مقوله از دیدگاه من یکی از مشکلات اصلی نظام آموزش مهندسی ایران است. وگرنه اغلب دانشجویان ایرانی از منظر تئوری بسیار قوی هستند. گواه این ادعا نیز موفقیت فراوان دانشجویان ایرانی پس از ورود به دانشگاه های کشورهای توسعه یافته است. اغلب ایشان پس از آشنایی با نظام آموزشی عملی آن کشورها و به کمک زیرساخت های علمی که در دانشگاه های ایران کسب نموده اند، موفقیت چشمگیری به دست می آورند. لذا پیشنهاد من آن است که در صورت امکان نظام آموزشی مان به شکلی بازنگری شود که جنبه های عملی و کاربردی آن افزایش یابد که البته برای این کار نیاز است تا کارگاه ها و آزمایشگاه های موجود به شکل بهتری تجهیز شوند.

 

با عنایت به سوابق فعالیت های جنابعالی و به خصوص همکاری تان با بخش های مختلف صنعت، وضعیت ارتباط دانشگاه و صنعت را چگونه ارزیابی می فرمایید؟ به نظرتان چه اقداماتی مورد نیاز است؟

به عنوان یک مدرس دانشگاه و با عنایت به تجربیات گذشته متاسفانه به نظرم نمی رسد که در کوتاه مدت همکاری نزدیکی میان دانشگاه و صنعت به وجود آید. زیرا در شرایط کنونی کشورمان، صنعت هیچگونه نیازی به همکاری با دانشگاه احساس نمی کند. چون نیاز وجود ندارد، اتفاقی جدی و پایدار نیز در این زمینه رخ نخواهد داد و حداکثر آن شرایط فعلی است که همکاری جسته و گریخته ای مبتنی بر ارتباطات شخصی اساتید و یا تحصیل دانشجویان صنایع وجود دارد.

همانطوری که پیشتر گفتم هنگامی که در ایالات متحده مشغول به کار بودم، آزمایشگاه آزمون های غیرمخرب را با هزینه شرکت کاترپیلار راه اندازی نمودم و این گونه همکاری ها در اغلب دانشگاه های آن کشور و دیگر کشورهای توسعه یافته امری روزانه است. تمامی این مجموعه ها توسط شرکت های معظم پشتیبانی می شوند. متاسفانه نمونه مشابهی  را در ایران سراغ ندارم.

 

به نظر حضرتعالی روند حرکت آزمون های غیرمخرب (NDT) به کدامین جهت است؟

روش های آزمون غیرمخرب امروزه تنها کاربری صنعتی نداشته و وارد زندگی بشر شده اند. کمتر شخصی است که واژه هایی مانند رادیوگرافی، سی تی اسکن و ام آر آی را نشنیده باشد که تمامی آنها روش هایی برای آزمون غیرمخرب بوده که توسط پزشکان به منظور تشخیص بهتر بیماری به کار برده می شوند. امرزه تست های غیرمخرب حتی به کشاورزان در تشخیص میزان رسیده بودن محصولات ایشان یاری می رسانند. به شخصه فعالیتی اقتصادی را نمی شناسم که در آن یک یا چند روش آزمون غیرمخرب کاربرد نداشته باشد. اما در پاسخ به سوال جنابعالی، به نظر می رسد که در کاربردهای عمومی همچنان روش آزمون فراصوتی یا تست آلتراسونیک (UT) دست بالا را داشته باشد و در زمینه های تخصصی به ویژه مباحثی مانند تخمین عمر، تست آکوستیک امیشن (AET) و نیز آزمون هایی که به کمک لیزر انجام می شوند از جمله هولوگرافی و شیروگرافی، پیشرو باشند.

 

جناب آقای دکتر ریاحی، از زمانی که جهت این گفتگو اختصاص دادید تا مهندسان و متخصصان فعال در عرصه بازرسی و آزمون های غیرمخرب (NDT) بهتر سوابق و نظرات حضرتعالی را بشناسند، سپاسگزاری نموده و از طرف پایگاه ولدیکا و نیز تمامی مخاطبان برای تان آرزوی تندرستی، شادکامی و توفیق هرچه بیشتر در خدمت به ایران عزیزمان داریم.

من نیز از جنابعالی و پایگاه ولدیکا به خاطر فرصتی كه در اختیار من قرار داده اید، سپاسگزاری نموده و برای تان آرزوی موفقیت دارم.

 

( صفحه شخصی جناب آقای دکتر محمد ریاحی - پایگاه اینترنتی دانشگاه علم و صنعت ایران )