دات نت نیوک
X
GO

دکتر محمدرضا توکلی شوشتری

جناب آقای دکتر توکلی از جوان ترین اساتید دانشگاه ایران در زمینه مهندسی جوشکاری می باشند. ایشان چند سالی است که مشغول فعالیت های آموزشی و پژوهشی در زمینه های گوناگون علوم و فناوری های جوشکاری بوده که حاصل مکتوب آن تالیف چندین مقاله در این حوزه تخصصی است.

جناب آقای توکلی، کارشناسی خود را در رشته مهندسی مواد از دانشگاه شهید چمران اهواز، کارشناسی ارشد خود را در همین رشته از دانشگاه فردوسی مشهد و دکترای تخصصی خود را نیز از دانشگاه علم و صنعت ایران اخذ نموده اند و هم اکنون به عنوان عضو هیات علمی دانشگاه شهید چمران اهواز مشغول به فعالیت های آموزشی و پژوهشی و نیز ارائه مشاوره به صنایع گوناگون هستند. از جمله فعالیت های قابل تقدیر ایشان توسعه سیم جوشی جدید با همکاری شرکت کاوش جوش است که فعالیت ها جهت ثبت جهانی این اختراع در جریان است. امیدوارم که شما کاربر گرامی نیز از مطالعه این مصاحبه لذت برده و از آن بیاموزید.

 

اولین دوره مسابقات بین المللی تصویر میکروسکوپی، دانشگاه صنعتی امیرکبیر - سال 1394

 

هرچند که جنابعالی شخصیتی شناخته شده ای هستید، اما مطابق روال مرسوم لطفا در ابتدا خود را معرفی فرمایید.

اینجانب محمدرضا توکلی شوشتری هستم و در خردادماه سال 1363 در اهواز به دنیا آمدم.

 

از دوران پیش از ورود به دانشگاه برای مان بگویید؟ زندگی در آن روزگار چگونه بود؟

تمام مقاطع تحصیلی قبل از دانشگاه را در شهر اهواز سپری نمودم. دبستان را در مدرسه دولتی فرخ نیا گذراندم. مقطع راهنمایی را از طریق قبولی در آزمون ورودی مدارس نمونه مردمی در مدرسه شهید حکیم با معدل 20 پشت سر گذاشتم. دوران دبیرستان و پیش دانشگاهی را نیز پس از قبولی در آزمون ورودی که در سراسر استان خوزستان برگزار می شد، در دبیرستان نمونه دولتی دکتر حسابی بودم که این مقطع را نیز در سال 1381 با معدل 19.13 در رشته ریاضی فیزیک به پایان رساندم.

در کنار تحصیل و در ایام تعطیلات به ویژه تعطیلات تابستانی، به فراگیری زبان انگلیسی می پرداختم و همچنین از آنجا که عموی بنده در آن زمان یکی از مربیان ورزش شنای حرفه ای در اهواز بودند، در کنار ایشان شنا را به صورت حرفه ای آموختم و از سن 6 سالگی تاکنون یکی از تفریحات بنده در اوقات آزاد همین شنا کردن بوده است.

 

چرا رشته مهندسی متالورژی؟

در دوران قبل از دانشگاه همیشه برادرم مرا در درس ریاضی کمک می کرد و در نتیجه در دوران دبیرستان و پیش دانشگاهی علاقه فراوانی به دروس ریاضیات و شیمی پیدا کردم. بطوری که بیشترین نمرات را از این دو درس داشتم و هم اکنون نیز دروس ریاضی دانشگاهی را علاوه بر دروس تخصصی در واحدهای مختلف دانشگاهی تدریس می کنم. همچنین کتابی در زمینه ریاضی عمومی برای استفاده دانشجویان نیز نوشتم که در بازار موجود است. اما در مورد سوال شما، حقیقت آن است که مانند اغلب دانش آموزان، در زمان انتخاب رشته شناخت کاملی از مهندسی مواد نداشته و بیشتر علاقه مند بودم تا در شهر اهواز قبول شوم که به لطف خداوند، در رشته مهندسی مواد گرایش متالورژی صنعتی دانشگاه شهید چمران اهواز، در سال 1381 پذیرفته و در سال 1385 فارغ التحصیل شدم.

 

تحصیلات تکمیلی خود را در کدام دانشگاه ها گذراندید؟

در مهرماه 1385 در مقطع کارشناسی ارشد مهندسی مواد، گرایش شناسایی، انتخاب و روش ساخت مواد در دانشگاه فردوسی مشهد شروع به تحصیل نمودم و در شهریور ماه 1387 فارغ التحصیل شدم. پس از آن، خدمت سربازی را به صورت هیئت علمی در گروه مهندسی مواد دانشگاه شهید چمران اهواز گذراندم. در مهرماه سال 1390 تحصیل در مقطع دکترای تخصصی در رشته مهندسی مواد را در دانشکده مهندسی مواد و متالورژی دانشگاه علم و صنعت ایران آغاز نمودم و در تیرماه 1397 فارغ التحصیل شدم.

 

پایان نامه های مقاطع کارشناسی ارشد و دکترای تخصصی حضرتعالی در چه زمینه ای بودند؟

پایان نامه کارشناسی ارشد اینجانب با راهنمایی استاد دکتر مؤید در مورد جوشکاری ترمیمی مقاطع فولاد زنگ نزن رسوب سخت شونده 17-4 PH و بررسی خوردگی الکتروشیمیایی آن در آب دریا در شرایط مختلف پیرسازی بود. این نوع فولاد استراتژیک در بسیاری از صنایع کشورمان به خصوص در صنایع نظامی و هسته ای کاربرد فراوان دارد.

همچنین موضوع رساله دکترای اینجانب، بررسی اثر افزودن تیتانیوم بر ریزساختار و خواص سایشی آلیاژ روکش سخت (Hardfacing) پایه Fe-C-B بود که عملیات روکش کاری بر روی فولاد ساده کربنی و به روش جوشکاری قوسی با سیم جوش توپودری (FCAW) صورت گرفت. این پروژه تحت راهنمایی استاد دکتر گودرزی انجام شد و استاد مشاور من در این پروژه دکتر ثابت بودند. همچنین ساخت سیم جوش پایه Fe-C-B-Ti که با حمایت شرکت کاوش جوش انجام شد بطور کامل بدیع بوده و در حال ثبت اختراع جهانی است. نتایج این پروژه می تواند کمک بسیاری در نوسازی و بهسازی قطعات تحت سایش در صنایع مختلف کشور مانند قطعات صنایع سیمان و سنگ شکن ها باشد.

 

لطفا از تالیفات و ترجمه های خود بفرمایید؟

همانطور که پیشتر عرض کردم با توجه به علاقه زیادی که به درس ریاضی دارم کتابی در زمینه ریاضیات دانشگاهی تالیف نمودم که به چاپ رسیده است. همچنین تاکنون 7 مقاله در زمینه جوشکاری قوسی در مجلات معتبر علمی پژوهشی داخلی و خارجی ISI و نیز 14 مقاله در همایش ها و کنفرانس های معتبر داخلی و خارجی از اینجانب به چاپ رسیده است.

 

با کدام یک از بخش های صنعت همکاری نموده اید؟ در صورت تمایل نام بخش ها یا شرکت ها را ذکر بفرمایید؟

پس از پایان دوره کارشناسی ارشد از طرف دانشگاه شهید چمران اهواز عضو کمیته فنی متناظر فولاد TC17 بودم که با اداره استاندارد خوزستان همکاری داشتم. همچنین در دوره ای که دانشجوی دکتری بودم به مدت دو سال در شرکت گسترش پایا صنعت سینا (سیناپاد) مشغول به کار بودم و بر روی پروژه ساخت دستگاه سورتینگ کاشی که برای شرکت سیناکاشی انجام می شد، همکاری داشتم. همچنین در دوره ای کوتاه در بخش کنترل کیفیت شرکت رستاگروه همکاری داشتم که این شرکت شیرهای صنعتی مورد نیاز صنایع نفت، گاز و پتروشیمی را تولید می کنند.

 

جهارمین کنفرانس IMS در زمینه مواد با کارآیی بالا در محیط های خشن، دانشگاه امریکایی شارجه (AUS) - سال 2010

 

همکاری تان با دانشگاه شهید چمران اهواز چگونه آغاز شد؟

در دوره کارشناسی ارشد ارتباطم با دانشگاه شهید چمران اهواز که محل تحصیل دوره کارشناسی اینجانب بود، از طریق کارهای پژوهشی که بیشتر با دستگاه سایش pin-on-disk انجام می گرفت، ادامه داشت و همین امر باعث شد که بعد از فارغ التحصیلی از مقطع کارشناسی ارشد و اعلام نیاز گروه مهندسی مواد و پس از گذراندن مراحل اداری مربوطه، از طرف وزارت علوم به عنوان هیئت علمی در دانشگاه شهید چمران اهواز مشغول به فعالیت شوم. البته در دانشگاه آزاد اسلامی واحدهای اهواز، هشتگرد و علوم و تحقیقات و نیز در مرکز پژوهش و مهندسی جوش ايران (IWREC) به عنوان استاد مدعو تدریس می نمایم.

 

چه تفاوت هایی میان نظام آموزش مهندسی ایران (دانشگاهی و آزاد) و آنچه در سطح بین الملل در حال اجرا است، ملاحظه می فرمایید؟ به نظرتان چه اقداماتی مورد نیاز است؟

این موضوع بسیار قابل تامل است. در دانشگاه های بزرگ دنیا در رشته های مهندسی تعامل بسیار خوبی بین صنعت و دانشگاه وجود دارد و این دو نهاد به توسعه و رشد همدیگر کمک می کنند. بدیهی است که ارتباط صنعت و دانشگاه در هر کشوری می تواند تأثیری تعیین کننده در رشد اقتصادی آن کشور داشته باشد. اما متاسفانه در کشور ما این تعامل کمرنگ به نظر می رسد و فاصله قابل توجهی میان پتانسیل های علمی کشور با نیازهای بخش صنعت وجود دارد. علت را بایستی هم در دانشگاه ها و هم در صنعت واکاوی نمود. در دانشگاه های کشور تاکید بیشتر بر انتقال دانش است نه بر تولید دانش. فارغ التحصیل رشته مهندسی زمانی می تواند مورد استفاده بخش های صنعت قرار گرفته و باعث پیشرفت شرکت مربوطه گردد که نیازهای تحقیقاتی بخش صنعت را به خوبی بشناسد و توانایی برطرف نمودن آن را داشته باشد. از طرفی صنعت نیز نتایجی را که به کمک تحقیقات از حوزه فناوری به دست آمده در عملیات تولید محصول خود دخالت دهد و به آن اعتماد نماید.

موضوع مهم دیگر در نظام آموزش دانشگاهی کمرنگ بودن برگزاری جلسات همفکری میان اساتید و دانشجویان و نیز بین مدیران محیط های آموزشی و اساتید است. این امر می تواند ضمن ایجاد همدلی بیشتر، احتمال ایجاد مشکلات در فرایند فعالیت های علمی را به حداقل رساند. در آخر به نظر بنده، همه دانشگاهیان و اهل فن می بایست خود را در برابر تکمیل و ارتقای الگوی پایه اسلامی ایرانی پیشرفت مسئول بدانند و نظرات خود را در تکمیل آن اعلام کنند که بی شک یکی از نتایج آن کاهش مشکلات نظام عالی آموزشی در دانشگاه ها می باشد.

 

ارزیابی کلی شما از صنعت جوشکاری ایران چیست؟

بی اغراق می توان گفت در سالیان اخیر شرکت های فعال در صنعت جوش در کشور با دارا بودن تجهیزات روز دنیا افزایش یافته اند و با شرکت در نمایشگاه ها و کنفرانس های داخلی و حتی بین المللی جوش محصولات خود را عرضه می کنند. هرچند ذکر این نکته حائز اهمیت است که ضرورت گسترش صنعت جوش در کشورمان می بایست با ورود و اجرای بیشتر دانش روز این علم از دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی به این صنعت همراه باشد. بسیاری از دستاوردهای حاصل از پروژه های دانشگاهی در موضوع جوشکاری قابل اجرا در صنعت کشور هستند و اعتماد شرکت های فعال در این زمینه به نتایج پژوهش های علمی کشور می تواند منجر به ارتقای کیفیت ساخت محصولات ایشان و ارزش افزوده دوطرفه گردد. حضور و همراهی اساتید برجسته در این زمینه، به عنوان مشاور در کنار واحدهای صنعتی می تواند موجب بهبود کیفیت و افزایش قابلیت رقابت محصولات ساخت داخل با محصولات جهانی باشد. به عنوان مثال نتایج پروژه کارشناسی ارشد اینجانب که دو مقاله ISI در مجلات معتبر بین المللی را در پی داشت، به راحتی می تواند در عرصه های صنعتی کشور به کار آید.

 

با عنایت به سوابق فعالیت های جنابعالی و به خصوص همکاری تان با بخش های مختلف صنعت، وضعیت کیفی مجموعه ها و سازه های جوشکاری شده را چگونه ارزیابی می كنید؟ به نظرتان چه اقداماتی مورد نیاز است؟

خوشبختانه در 15 سال اخیر و با آگاهی بخش های مختلف صنعت جوشکاری از الزامات استاندارد ایزو 3834 (ISO 3834) و دیگر استانداردهای ملی و بین المللی در عرصه های جوشکاری و بازرسی موجب شده است تا کیفیت مجموعه ها و سازه های جوشی نسبت به گذشته بهبود. البته این به معنی بدون نقص بودن فعالیت ها نمی باشد، به طور نمونه به شخصه شاهد آن بوده ام در شرکتی صنعتی که قطعات مهمی از صنایع نفت، گاز و پتروشیمی را تولید می نمود، جوشکار بدون داشتن گواهینامه مرتبط با زمینه فعالیت، اقدام به جوشکاری قطعات حساس می نمود که این موضوع در سازه های عمرانی با فراوانی بیشتری دیده می شود.

پیشنهادی که در این خصوص می توانم ارائه دهم آن است که با عنایت به حساسیت های موجود، آشنایی با استانداردهای ملی و بین المللی جوشکاری بهتر است تا در قالب یک واحد درسی از دانشگاه ها آغاز گردد. به عنوان معیاری بین المللی و البته غیردانشگاهی می توان به واحدهای دوره مهندسی بین المللی جوش (IWE) اشاره نمود که در بخش های مختلف دوره، فراگیران با استانداردهای روز جوشکاری و برخی از الزامات مندرج در آنها آشنا می شوند.

 

در صورت صلاحدید در خصوص شرایط خانوادگی خود بفرمایید.

پدرم کارمند بازنشسته سازمان آب و برق خوزستان و مادرم بازنشسته آموزش و پرورش هستند. خواهرم دبیر و برادرم مهندس برق می باشند و بنده آخرین فرزند خانواده هستم. متاهل می باشم و همسرم روانشناس هستند. در بسیاری از شرایط بحرانی زندگی کمک و همدلی ایشان بزرگترین راهبر من بوده است که از ایشان و از خداوند منان بابت این موهبت سپاسگزار هستم.

 

جناب آقای دکتر توکلی، از زمانی که جهت این گفتگو اختصاص دادید تا مهندسان و متخصصان جوشکاری بهتر سوابق و نظرات حضرتعالی را بشناسند، سپاسگزاری نموده و از طرف پایگاه ولدیکا و نیز تمامی مخاطبان برای تان آرزوی تندرستی، شادکامی و توفیق هرچه بیشتر در خدمت به ایران عزیزمان داریم.

من نیز از پایگاه ولدیکا به خاطر فرصتی كه در اختیار من قرار داده اند، سپاسگزاری نموده و برای آن مجموعه آرزوی موفقیت روزافزون دارم.

 

دانشگاه علم و صنعت ایران در کنار دکتر گودرزی و دکتر ثقفیان