دات نت نیوک
X
GO

دکتر سید فرشید کاشانی بزرگ

جناب آقای دکتر کاشانی بزرگ از باسابقه ترین اساتید دانشگاه ایران در زمینه مهندسی سطح و مهندسی جوشکاری می باشند. ایشان بیش از سی سال سابقه فعالیت علمی، پژوهشی و اجرایی در زمینه های گوناگون مهندسی متالورژی از جمله جوشکاری داشته که حاصل مکتوب آن تالیف ده ها مقاله در عرصه های گوناگون این علم کاربردی است.

جناب آقای کاشانی بزرگ کارشناسی ارشد مهندسی متالورژی خود را از دانشکده فنی دانشگاه تهران و دکترای تخصصی خود را از امپریال کالج لندن دریافت نموده اند. ایشان هم اکنون ضمن عضویت در هیات علمی دانشکده فنی و مهندسی دانشگاه تهران، به ارائه مشاوره به صنایع گوناگون اشتغال دارند. این گفت و شنود برای اینجانب که به مناسبت های گوناگون از محضر جناب آقای دکتر کاشانی بزرگ بهره برده ام، بسیار آموزنده بود. امیدوارم که شما کاربر گرامی نیز از مطالعه این خاطرات لذت برده و از آن بیاموزید.

 

 

هرچند که جنابعالی شخصیتی شناخته شده ای هستید، اما مطابق روال مرسوم لطفا در ابتدا خود را معرفی فرمایید.

با سلام، اینجانب سید فرشید کاشانی بزرگ، متولد تهران در سال 1336 هستم.

 

از دوران پیش از ورود به دانشگاه برای مان بگویید؟ زندگی در آن روزگار چگونه بود؟

از دوران کودکی و نوجوانی آنچه به یاد دارم، روزگاری آرام و بدون دغدغه در کنار خانواده، بازی های متناسب با سن و سال با دوستان و بچه های محل در تابستان و مطالعه و تحصیل در فصول دیگر است. در مدرسه دانش آموزی اهل مطالعه و به نسبت زرنگ به حساب می آمدم. همچنین به یاد دارم که خط خوبی داشتم و خواسته یا ناخواسته در اغلب کلاس ها وظیفه بازنویسی جزوات معلمان را که در آن زمان دست نویس بود، عهده دار می شدم.

 

چرا دانشگاه تهران؟ چرا رشته مهندسی متالورژی؟

پس از اتمام دبیرستان، در سال 1354 در آزمون سراسری شرکت نموده و در رشته مهندسی مکانیک دانشگاه صنعتی شریف پذیرفته شدم. حقیقت امر این است که در آن زمان و حتی شاید امروزه دانش آموزان شناخت مناسبی نسبت به دانشگاه ها و رشته های مهندسی نداشته و اغلب متناسب با رتبه و امتیاز اخذ شده دانشگاه و رشته مورد نظر را انتخاب می نماید که البته رویه ای مناسب نبوده و می تواند موجب اتلاف استعدادها گردد. برای من و بسیاری از دوستان و همکلاسی ها نیز چنین بود. اما این قبولی به دو دلیل برای من چندان لذت بخش نبود، دلیل اول فاصله دانشگاه صنعتی شریف با منزل مان و دلیل دوم قبولی اغلب دوستان در دانشگاه تهران بود. لذا پس از گذراندن یک سال در دانشگاه صنعتی شریف، در سال 1355 دوباره در کنکور سراسری شرکت نموده و این بار آگاهانه رشته مهندسی متالورژی دانشگاه تهران را انتخاب نموده و در آن پذیرفته شدم.

عبارت "آگاهانه" را از آن جهت به کار بردم که در طول یک سالی که در دانشگاه صنعتی شریف به تحصیل اشتغال داشتم، در کارگاه های زیادی شرکت نمودم که نتیجه آن آشنایی با رشته های مختلف مهندسی از جمله مهندسی متالورژی و مبحث ریخته گری و جوشکاری و پتانسیل ها و نیازهای موجود نهفته در این رشته بود. این آشنایی و علاقمندی حاصل از آن موجب شد تا در آزمون سراسری سال بعد این رشته را در دانشگاه تهران انتخاب نموده و در آن پذیرفته شوم.

 

تحصیلات تکمیلی خود را در کدام دانشگاه ها گذراندید؟

در آن زمان برخی از دانشکده های فنی، دانشجویان را برای دوره کارشناسی ارشد پیوسته پذیرش می نمودند. این شرایط برای رشته مهندسی متالورژی دانشکده فنی دانشگاه تهران نیز صادق بود. تحصیل من در دانشکده فنی دانشگاه تهران با رخداد انقلاب اسلامی ایران و پس از آن انقلاب فرهنگی و تعطیلی دانشگاه ها همزمان شد و به این دلیل بیش از زمان معمول و نزدیک به 11 سال به طول انجامید و من در سال 1365 با درجه کارشناسی ارشد از این دانشگاه فارغ التحصیل شدم.

پس از آن به ترتیبی که شرح آن را خواهم داد جذب وزارت علوم شده و سپس در سال 1368 در آزمون دکترای خارج از کشور پذیرفته شدم. سپس با کمک همکار گرامی ام جناب آقای دکتر زارعی، از دانشگاه مک گیل کانادا پذیرش گرفته و تحصیل خود را در آن دانشگاه آغاز نمودم، اما پس از یک سال به امپریال کالج لندن نقل مکان نموده و دوره دکترای خود را در آن دانشگاه به اتمام بردم و در سال 1375 به ایران بازگشتم.

 

 

پایان نامه های مقاطع کارشناسی ارشد و دکترای تخصصی حضرتعالی در چه زمینه ای بودند؟

در دوران کارشناسی ارشد، به دلیل تقارن با انقلاب اسلامی و نیز انقلاب فرهنگی، تعداد استادان در دسترس افت قابل توجهی نمود و لذا از اساتید دانشگاه های دیگر از جمله صنعتی شریف، علم و صنعت ایران و صنعتی اصفهان برای تدریس در دانشکده فنی دانشگاه تهران دعوت به عمل آمد. از جمله این بزرگواران جناب آقای دکتر صدرنژاد بودند که آن زمان از دانشگاه صنعتی اصفهان جهت تدریس به دانشگاه تهران می آمدند و بعدها به دانشگاه صنعتی شریف منتقل شده اما تا مدت ها همچنان با دانشگاه تهران نیز همکاری می نمودند. اینجانب این افتخار را داشتم که از محضر ایشان به عنوان معلم و سپس استاد راهنمای پایان نامه ام در زمینه فولادهای میکروآلیاژی بهره ببرم. جدیت و انجام دقیق و کامل موضوع پایان نامه و تدوین مناسب نتایج آن موجب استقبال ایشان شد، توصیه نامه ای که از ایشان دریافت نمودم زمینه اخذ پذیرش در دوره دکترای تخصصی و بعدها جذب اینجانب در هیات علمی دانشکده فنی دانشگاه تهران را فراهم آورد. موضوع رساله دکترای اینجانب نیز در خصوص سطح سازی فلزات مختلف با استفاده از فرایند لیزر بود که در امپریال کالج لندن به انجام رساندم و به نوعی اولین برخورد جدی من با جوشکاری بود که بعدها و در زمان فعالیت ام در دانشکده فنی به صورت جدی تری ادامه  یافت.

 

همکاری تان با دانشگاه تهران چگونه آغاز شد؟

به خاطر دارم که آن روزها همزمان بود با تصویب لایحه ای در مجلس شورای اسلامی در خصوص امکان گذراندن دوره سربازی اعضای هیات علمی در دانشگاه های محل فعالیت ایشان بود. من نیز که پیش از آن مراحل اولیه جذب در هیات علمی یکی از دانشگاه های شهرستان را آغاز نموده بودم، موفق شدم در اسفند ماه سال 1365 به کمک استادم، جناب آقای دکتر صدرنژاد که معاون وقت وزارت علوم نیز بودند، به عنوان عضو هیات علمی آن وزارتخانه با درجه مربی مشغول به کار و سپری نمودن دوران سربازی شوم که تجربیات و خاطرات فراوانی از شرایط سخت آن روزگار به خاطر دارم.

پس از مدتی و با اتمام 4 سال دوران خدمتم در وزارت علوم (2 سال معاونت پژوهشی و 2 سال معاونت آموزشی)، در سال 1370 به دانشگاه تهران آمده و به طور رسمی به عنوان عضو هیات علمی این دانشگاه مشغول به فعالیت شدم که تا کنون نیز ادامه دارد.

 

لطفا از فعالیت های خود در دانشکده فنی دانشگاه تهران بفرمایید.

تدریس و تحقیق فعالیت اصلی من پس از بازگشت به ایران بود که گاهی با مشاوره به صنایع مختلف همراه می شد. همچنین تجربیات و علاقمندی من در کار با دستگاه های پیشرفته که حاصل رساله دکترای اینجانب در دانشگاه امپریال کالج لندن بود، موجب شد تا پس از بازگشت به ایران در سال 1375 تا ابتدای سال 1397 مسئولیت تجهیزات آزمایشگاهی در دانشکده متالورژی برعهده اینجانب قرار گیرد. اما متاسفانه در زمینه لیزر و کاربرد آن در زمینه مهندسی جوشکاری و مهندسی سطح به دلیل عدم وجود امکانات نتوانستم به شکلی جدی فعالیت نمایم.

از دیگر فعالیت هایم در دانشکده فنی، تاسیس گرایش مهندسی جوشکاری در مقطع کارشناسی ارشد به همراه همکاران گرامی جناب آقای دکتر حلوایی و جناب آقای دکتر فرهنگی بود. این گرایش کمی بعد با پیوستن جناب آقای دکتر هادیان و بعدها همکاران عزیز دیگر تعمیق یافت و غنی تر شد، فرایندی که تا به امروز و با جذب اساتید جوان تر مانند جناب آقای دکتر خرمی و جناب آقای دکتر خدابخشی نیز ادامه دارد.

در زمینه جوشکاری نیز فعالیت های زیادی انجام داده ام که از جمله آنها سطح سازی به کمک فرایند جوشکاری با الکترود تنگستنی یا تیگ (TIG یا GTAW)، ایجاد اتصالات جوشی به کمک فرایند جوشکاری با پرتوی الکترونی (EBW)، ساخت دستگاه جوش نفوذی و انجام پژوهش هایی در خصوص این فرایند جوشکاری و نیز بررسی فرایند جوشکاری اغتشاشی اصطکاکی (FSW) پس از جناب آقای دکتر کوکبی و سطح سازی اغتشاشی اصطکاکی (Friction Stir Processing - FSP) برای اولین بار در ایران می باشد.

 

با کدام یک از بخش های صنعت همکاری نموده اید؟ در صورت تمایل نام بخش ها یا شرکت ها را ذکر بفرمایید؟

همکاری محدودی در حوزه تخصصی خود با برخی صنایع از جمله صنعت نیروگاهی (گروه مپنا) و صنعت خودرو (گروه ایران خودرو) داشته ام که در هر دو مورد علاوه بر نتایج قابل ملاحظه علمی، نتایج اجرایی بسیار خوبی نیز برای آن مجموعه ها حاصل گردید که باعث خوشحالی و افتخار است.

اما در اینجا لازم می دانم تا نکته ای را متذکر شوم که شاید درد دل بسیاری از اساتید دانشگاه های ایران باشد. متاسفانه می بایست گفت که بر خلاف بسیاری از کشورهای توسعه یافته، در ایران صنعت همکاری اندکی با دانشگاه دارد. بیان این مطلب برای رشته ای مانند مهندسی متالورژی و یا مهندسی جوشکاری که رشته هایی کاربری بوده و نیز برای دانشگاه تهران که از بهترین دانشگاه های ایران است، می تواند به نوعی نشان دهنده وضع دیگر رشته ها و سایر دانشگاه ها در زمینه ارتباط با صنعت باشد و این جای تاسف فراوان دارد که مدیران صنعتی به جای حمایت از دانشگاه ها که از یک طرف می توانند به توسعه فناوری بومی کمک کرده و زمینه ارزآوری را فراهم نمایند و از سوی دیگر قرار است نیروی انسانی متخصص آینده کشور را آموزش داده و بپرورانند، بیشتر به واردات تکنولوژی تمایل داشته و اقدام می نمایند.

 

 

ارزیابی تان از نظام آموزش مهندسی در دانشگاه های ایران چیست؟ 

به نظر اینجانب دانشگاه های معتبر ایران به طور کلی در ارائه مباحث نظری مهندسی به دانشجویان موفق عمل نموده اند، اما در ارائه مباحث عملی و کاربردی دارای نقاط ضعف جدی هستند که می بایست با همکاری بخش صنعت برطرف گردد. به عنوان مثال می توان از جدی گرفته نشدن دوره های کارآموزی، عدم همکاری صنعت جهت برگزاری بازدیدهای متناسب و نیز همانطور که پیشتر ذکر شد عدم وجود پشتوانه صنعتی برای اغلب پایان نامه های دانشجویی نام برد. البته در کنار این موارد می بایست به کاهش تعداد واحدهای کارگاهی در دانشگاه نیز اشاره نمود که اغلب با هدف کاهش هزینه انجام شده اما می تواند باعث تضعیف دیدگاه دانشجویان و توانمندی های عملی و اجرایی ایشان گردد.

همچنین وجود گرایش های مختلف مهندسی در مقط کارشناسی اتفاقی نامناسب بود که به شخصه غیر از اتحاد جماهیر شوروی (سابق) در هیچ یک از کشورهای توسعه یافته ندیده بودم و خوشبختانه در حال برچیده شدن و بازگشت به نظام تک گرایش در مقطع کارشناسی هستیم که از منظر اینجانب تصمیم خوبی است و می بایست سال ها پیش اتخاذ و اجرایی می شد.

 

ارزیابی کلی شما از صنعت جوشکاری ایران چیست؟

به نظر من صنعت جوشکاری ایران در مقایسه با پیش از انقلاب پیشرفت نموده است که البته انتظاری جز این نیز نمی توان و نمی بایست داشت. البته میزان این پیشرفت در مقایسه با پیشرفت سایر کشورها به خصوص کشورهای توسعه یافته معنا می یابد، اما بطور کلی می توان اذعان داشت که صنعت جوشکاری ایران اکنون پیشرفته تر از گذشته است. به عنوان مثال می توان به راه اندازی و برگزاری دوره های کارشناسی ارشد، دکترای تخصصی این رشته در ایران، تاسیس و فعالیت انبوه شرکت های جوشکاری و بازرسی، برگزاری همایش های سالانه در این زمینه و نیز انتشار ده ها کتاب و صدها مقاله در سال را به عنوان مصداقی برای این گفته اشاره نمود. علی رغم از دست دادن بسیاری از فارغ التحصیلان دانشگاه ها به دلیل مهاجرت ایشان به دیگر کشورها، برخی متخصصانی که به صنعت کشورمان پیوسته اند، توانسته اند تا با حل مشکلات مجموعه های شان، اکنون به عضوی اصلی در آن شرکت ها تبدیل شده اند.

 

با عنایت به سوابق فعالیت های جنابعالی و به خصوص همکاری تان با بخش های مختلف صنعت، وضعیت کیفی مجموعه ها و سازه های جوشکاری شده را چگونه ارزیابی می كنید؟ به نظرتان چه اقداماتی مورد نیاز است؟

در مباحث مدیریت می خوانیم که عوامل موثر بر کیفیت را 4 عامل اساسی نیروی انسانی (Man)، ماشین آلات (Machine)، مواد (Material) و روش ها (Methods) می دانند که گاهی از آنها با عنوان "چهار ام (4M)" یاد می شود. اما این عوامل بدون وجود مدیریتی که یکپارچگی لازم را فراهم آورد، نمی توانند به تحقق مداوم کیفیت در محصولات منجر گردد. این امر حکایت از وابستگی تنگاتنگ مباحت کیفیت و مدیریت دارد. حصول کیفیت پایدار بدون وجود یک نظام مدیریتی قابل اطمینان و متعهدانه ممکن نیست. تعهد مدیریت به کیفیت در کنار نظامی که جهت حصول آن برقرار می نماید، از مهمترین عوامل در رعایت مستمر الزامات کیفی است. این امر نه تنها برای مجموعه ها و سازه های جوشی، بلکه برای تمامی محصولات اعم از کالاها و خدمات در گستره اقتصاد صادق است.

تولید محصولات بی کیفیت یا دارای تنوع قابل ملاحظه کیفیت توسط شرکت هایی که از انواع نظام های مدیریتی برخوردار بوده و تمامی چهار عامل موثر (4M) را در بالاترین سطوح در اختیار دارند، تنها حکایت از عدم تعهد مدیران ارشد آن مجموعه ها به کیفیت دارد. این معضلی است که نه تنها در بلند مدت حیات این قبیل شرکت ها را تهدید می نماید بلکه در مقیاس کلی موجب ایجاد بدبینی خواهد شد. نمونه بارز آن را می توان به نگرش بسیاری از مردم ایران نسبت به کالای ساخت داخل و یا کالای چینی یافت. این درحالی است که هم در داخل و هم در چین کالاهای باکیفیتی نیز تولید می گردد. متاسفانه هنگامی که نگرشی در بخش قابل ملاحظه ای از مردم شکل بگیرد، تغییر آن بسیار دشوار و گاه ناممکن خواهد بود. بنابراین تولیدکنندگان داخلی محصولات بی کیفیت در حوزه کالا  یا خدمت می بایست متوجه این امر باشد که تنها به شرکت و یا برندشان صدمه نمی رسانند، بلکه در مقیاسی کلان به اعتبار ملی و آبروی ایران آسیب می رسانند و این موضوعی است که سیاست گذاران، تصمیم گیران و مجریان ارشد می بایست مورد نظر قرار دهند.

 

در صورت صلاحدید در خصوص شرایط خانوادگی خود بفرمایید.

بنده متاهل هستم، همسرم فارغ التحصیل رشته ریاضیات کاربردی بوده و شاغل هستند و تنها فرزندم، دختری است که دارای مدرک کارشناسی ارشد مهندسی نرم افزار بوده و ایشان نیز شاغل می باشند.

 

جناب آقای دکتر کاشانی بزرگ، از زمانی که جهت این گفتگو اختصاص دادید تا مهندسان و متخصصان جوشکاری و اتصال بهتر سوابق و نظرات حضرتعالی را بشناسند، سپاسگزاری نموده و از طرف پایگاه ولدیکا و نیز تمامی مخاطبان برای تان آرزوی تندرستی، شادکامی و توفیق هرچه بیشتر در خدمت به ایران عزیزمان داریم

من نیز از پایگاه ولدیکا به خاطر فرصتی كه در اختیار من قرار داده اند، سپاسگزاری نموده و برای آن مجموعه آرزوی موفقیت روزافزون دارم.