دات نت نیوک
X
GO

دکتر حامد ثابت

جناب آقای دکتر حامد ثابت از فعال ترین استادان دانشگاه ایران در زمینه مهندسی جوشکاری می باشند. ایشان نزدیک به 25 سال سابقه فعالیت های علمی، پژوهشی و اجرایی در زمینه های گوناگون مهندسی جوشکاری داشته که حاصل مکتوب آن تالیف 9 جلد کتاب و همکاری در تالیف مقالات فراوان می باشد.

جناب آقای ثابت دکترای مهندسی مواد و متالورژی از دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران داشته و از متخصصان معتبر در زمینه متالورژی جوشکاری، جوشکاری چدن ها، سخت پوشی (Hard Facing) به شمار می آیند. ایشان در حال حاضر عضو هیات علمی گروه مهندسی مواد و متالورژی دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج با درجه دانشیاری، رئیس دانشکده فنی و مهندسی این دانشگاه، عضو هیات مدیره انجمن جوشکاری و آزمایش های غیرمخرب ایران (IWNT)  بوده و نیز در زمینه آموزش ها و مشاوره های صنعتی مهندسی جوش فعالیت دارند. امیدوارم که شما کاربر گرامی نیز از مطالعه این مصاحبه لذت برده و از آن بیاموزید.

 

سوابق اجرایی

  • عضو هیات علمی گروه مهندسی مواد و متالورژی
  • موسس و رئیس شورای پژوهش دانشکده فنی و مهندسی
  • عضو موسس 3 هسته فناور (دانش بنیان) در حوزه مهندسی مواد
  • مدیر گروه تحصیلات تکمیلی مهندسی مواد
  • معاون آموزشی و دانشجویی دانشکده فنی و مهندسی
  • عضو شورای پژوهش دانشگاه
  • عضو شورای آموزشی و تحصیلات تکمیلی دانشگاه
  • عضو کمیته نظارت و استقرار شرکت های دانش بنیان دانشگاه
  • عضو کمیته تخصصی دوره های کاربردی کوتاه مدت دانشگاه
  • موسس و عضو شورای راهبردی مرکز تحقیقات مهندسی مواد پیشرفته دانشگاه
  • رئیس کارگروه مهندسی مواد، تجهیزات آزمایشگاهی و کارگاهی دانشگاه آزاد اسلامی
  • عضو کمیته تخصصی صدور مجوز فنی تجهیزات آزمایشگاهی و کارگاهی دانشگاه آزاد اسلامی
  • رئیس دانشکده فنی و مهندسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج
  • عضو کارگروه بررسی صلاحیت علمی هیات اجرایی جذب استان البرز
  • عضو کمیته خدمات علمی، پژوهشی و فناوری استان البرز
  • عضو شورای برنامه ریزی و اقتصاد دانش بنیان استان البرز
  • عضو کمیسیون اقتصاد و سرمایه گذاری دانش بنیان استان البرز
  • عضو کارگروه تحقق اقتصاد مقاومتی استان البرز
  • عضو هیات مدیره انجمن جوشکاری و آزمایش های غیرمخرب ایران (IWNT)
  • مدیر آموزش اسبق مرکز پژوهش و مهندسی جوش ایران (IWREC)
  • مشاور شرکت های صنعتی مختلف (شرکت کاوش جوش و دیگر شرکت ها)
  • همکار علمی و تحقیقاتی شرکت های صنعتی مختلف (شرکت صنعتی آما و دیگر شرکت ها)
  • عضو هیات تحریریه نشریه علمی و پژوهشی علوم و فناوری جوشکاری ایران
  • سردبیر و عضو هیات تحریریه نشریه  Journal of Environmental Friendly Materials - JEFM
  • عضو کمیته علمی ده ها کنفرانس ملی و بین المللی
  • دبیر علمی کنفرانس بین المللی جوشکاری و آزمایش های غیرمخرب ایران ICWNDT2014
  • دبیر علمی چهاردهمین کنفرانس ملی جوش و بازرسی
  • دبیر علمی سومین کنفرانس ملی آزمایش های غیرمخرب
  • دبیر علمی نخستین جشنواره علمی، پژوهشی و فناوری دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی استان البرز

 

 

هرچند که جنابعالی شخصیت شناخته شده ای هستند، اما مطابق روال مرسوم لطفا در ابتدا خود را معرفی فرمایید.

اینجانب حامد ثابت، متولد بهمن ماه سال 1349 بوده و فرزند وسط خانواده ای با پدر و مادر فرهنگی می باشم و دو برادر یکی بزرگتر و دیگری کوچکتر از خود دارم. برادر بزرگترم دارای فوق تخصص جراحی پلاستیک و برادر کوچکترم مهندس کامپیوتر هستند. تمام دوران تحصیل تا دیپلم را در تهران بودم و در سال 1368 دیپلم ریاضی و فیزیک را از دبیرستان خوارزمی اخذ کردم

 

از دوران پیش از ورود به دانشگاه و فعالیت هایی که در آن دوران داشتید، بفرمایید؟

در دوران دبیرستان به دروس شیمی و فیزیک علاقه بسیاری داشتم، به طوری که حتی یک آزمایشگاه در اتاق کوچکی در منزل به کمک پدر و مادر ساخته بودم و آزمایش های شیمی و فیزیک را خود انجام می دادم و به دلیل همین علاقه بود که رشته مهندسی مواد را انتخاب نمودم. علاقه مندی دیگر من در آن دوران، فوتبال بود و با برادران همیشه فوتبال بازی می کردیم. سال های دوم و سوم دبیرستان هم عضو تیم فوتبال مدرسه بودم، ولی سال چهارم به دلیل مشغله فراوان کنکور، ادامه ندادم.

 

چرا دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج؟  و چرا رشته مهندسی مواد؟

به خاطر دارم که در دوران دبیرستان علاقه زیادی به دروس شیمی و فیزیک داشتم، به این دلیل به دنبال رشته هایی در دانشگاه بودم که ضریب این دو درس در کنکور برای آن رشته ها بالا باشد که با رشته مهندسی مواد آشنا شدم. در کنکور سال 1368 در رشته مهندسی مواد در دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج قبول و در سال 1372 نیز از این دانشگاه فارغ التحصیل شدم.

دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج در سال 1363 تاسیس شده بود. سالی که من می بایست در کنکور شرکت می‌کردم، یکی از دوستان برادرم مشغول به تحصیل رشته پزشکی در این دانشگاه بود و خیلی از این دانشگاه تعریف کرد که قرار است به دانشگاهی صنعتی در غرب استان تهران تبدیل شود. در آن سال فقط سه واحد دانشگاهی از جمله دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج رشته مهندسی مواد را ارائه می نمودند، به این دلیل من نیز این دانشگاه را برای تحصیل در این رشته انتخاب کردم.

دانشگاه آزاد  اسلامی واحد کرج توسط مرحوم  آقای پیراینده (از موسسان اولیه دانشگاه آزاد اسلامی) تاسیس شد، مرحوم آقای پیرانده بازنشسته دانشگاه علم و صنعت بودند و به دنبال راه اندازی و تاسیس دانشگاهی صنعتی و فنی و مهندسی (مشابه دانشگاه علم و صنعت ایران) در غرب استان تهران  بودند، لذا تاسیس دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج در بهمن 1362 مطرح و در خرداد 1363 با اخذ مجوز های لازم اجرایی شد. دانشکده فنی و مهندسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج که اینجانب ریاست آن را عهده دار هستم، نیز همزمان با تاسیس دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج در سال 1363 تاسیس و با پذیرش 150 دانشجو در رشته های مهندسی مواد، مهندسی عمران و مهندسی مکانیک آغاز به کار نمود. این دانشگاه در حال حاضر مجموعه فنی و مهندسی دانشگاه دارای 32 باب آزمایشگاه و کارگاه، 7 رشته در مقطع کارشناسی، 16 رشته در مقطع کارشناسی ارشد و 4 رشته در مقطع دکترای تخصصی می باشد.

 

لطفا بفرمایید که تحصیلات تکمیلی خود را در کدام دانشگاه ها گذرانده اید؟

همانطوری که پیشتر گفتم، در کنکور سال 1368 در رشته مهندسی مواد در دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج پذیرفته شدم و در سال 1372 نیز از این دانشگاه فارغ التحصیل گشتم. همان سال در کنکور کارشناسی ارشد مهندسی مواد، گرایش شناسایی، انتخاب و روش ساخت مواد فلزی در دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب، شروع به تحصیل نمودم و در سال 1375 در مقطع کارشناسی ارشد فارغ التحصیل شدم.

پس از آن به خدمت سربازی رفتم و به مدت دو سال در صنایع دفاع (مجموعه ساصد) خدمت سربازی را گذراندم و در سال 1377 به عنوان عضو هیئت علمی در دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج شروع به فعالیت نمودم و چندی پس از آن در مقطع دکترای تخصصی این رشته در دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران پذیرفته شده و در سال 1390 تحصیلات خود را در این مقطع به اتمام رساندم.

 

لطفا در خصوص موضوع پایان‌نامه کارشناسی ارشد و رساله دکترای خود توضیح بفرمایید؟

پایان نامه کارشناسی ارشد من در مورد جوشکاری قطعات ریخته گری جدار نازک از جنس چدن نشکن بود. چدن ها را نمی توان نازک ریخته گری نمود، زیرا حفره هایی در آن به وجود می آید، لذا در مورد چگونگی ترمیم این حفره ها با جوشکاری تحقیق کردم. در واقع پایان نامه من شامل دو بخش تولید قطعات ریخته گری جدار نازک از جنس چدن نشکن و ترمیم ریزحفره های موجود در آنها به کمک جوشکاری بود. در حال حاضر نیز ریخته گری جدار نازک (Thin Casting) به دلیل کاهش وزن قطعات، از موضوعات جالب و روز صنعت و دانشگاه محسوب می شود.

همچنین رساله دکترای من در مورد سخت پوشی (Hard Facing) بر روی فولادهای کربنی بود. بحث سخت پوشی، موضوعی بسیار وسیع است و پرکاربردترین آنها آلیاژهای پایه آهن، کروم و کربن می باشند که دارای مقاومت به سایش، خوردگی و ضربه هستند. رساله دکترای من در مورد اثر تغییر نسبت کروم به کرین بر خواص سایشی این آلیاژها بود.

 

 

لطفا در خصوص تالیفات و ترجمه‌های خود توضیح بفرمایید؟

این افتخار را داشته ام که تا کنون 9 عنوان کتاب در زمینه های مختلف مهندسی و علم مواد با عناوین ذیل ترجمه و تالیف نمایم. از بین این کتاب‌ها، پنج مورد به طور مستقیم مربوط به حوزه جوشکاری است که عناوین آنها عبارتند از:

در حال حاضر نیز کتابی با موضوع  متالورژی لحیم کاری در دست تنظیم دارم.

 

با کدام بخش های صنعت همکاری داشته اید؟ در صورت تمایل نام شرکت ها را ذکر فرمایید.

آغاز همکاری من با صنعت به دوران سربازی و خدمت در صنایع دفاع باز می گردد. از سال 1377 تا سال 1383 با مرکز پژوهش و مهندسی جوش ایران (IWREC) همکاری داشتم. همچنین از سال 1378 تاکنون در انجمن جوشکاری و آزمایش های غیرمخرب ایران (IWNT) فعالیت داشته و این افتخار را دارم که سه دوره به عنوان عضو هیئت مدیره این انجمن فعالیت نمایم که تا به امروز نیز ادامه دارد. با شرکت کاوش جوش نیز به مدت 5 سال در رابطه با توسعه و تولید سیم جوش های جدید همکاری داشته ام. آخرین سیم جوش های طراحی و تولید شده توسط این شرکت برپایه آلیاژهای آهن - کربن و بور  جهت سخت کاری سطحی است که به جز شرکت کاوش جوش فقط یک شرکت در ترکیه فناوری تولید آن را در اختیار دارد، همچنین همکاری هایی نیز با شرکت صنعتی آما و صنایع مختلفی از جمله سیمان و خودروسازی داشته ام.

 

همکاری تان با دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج چگونه آغاز شد؟

در سال 1372 به عنوان شاگرد اول دوره کارشناسی (جهت تشویق) به نزد مرحوم آقای پیراینده (رئیس وقت دانشگاه) رفتم، ایشان از من پرسیدند که آیا تمایل به تدریس در دانشگاه دارم؟ من نیز پذیرفتم و از مهرماه سال 1373 به صورت بورسیه کارشناسی ارشد در دانشگاه استخدام و در آزمایشگاه شروع به تدریس نمودم و به تدریج و پس از چند سال، به تدریس دروس تئوری مختلف پرداختم. پس از اتمام مقطع کارشناسی ارشد در سال 1375 (با کسب رتبه اول) به خدمت سربازی رفته و در سال 1377 به عضویت تمام وقت هئیت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج مفتخر گشتم. بعد از حدود 7 سال تدریس و تحقیق به عنوان عضو هیات علمی  با درجه مربی در دانشگاه تصمیم به ادامه تحصیل در مقطع دکتری تخصصی گرفتم که در سال 1384 در دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات تهران پذیرفته و در سال 1390 از این دانشگاه (با رتبه اول) فارغ التحصیل شدم، از سال 1390 الی 1394 با درجه استادیاری و از سال 1394 تاکنون با درجه دانشیاری در خدمت دانشگاه و دانشجویان هستم.

در دانشگاه از کارهای ساده شروع و به تدریج پیشرفت کردم. همانطوری که گفتم ابتدا مدرس آزمایشگاه و به تدریج به تدریس دروس تئوری پرداختم، سپس معاون پژوهش گروه و پس از آن مدیر گروه تحصیلات تکمیلی مهندسی مواد گشتم و چندی بعد معاون دانشکده فنی و مهندسی شدم و در حال حاضر نیز به عنوان رئیس دانشکده فنی و مهندسی مشغول به فعالیت هستم.

 

در زمینه آموزشی با کدام دانشگاه ها، مراکز آموزشی و صنایع  همکاری داشته اید و دارید؟

 با دانشگاه ها و مراکز متعددی طی بیست پنج سال گذشته همکاری نموده ام که از جمله آنها دانشگاه صنعتی شریف، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساوه، مراکز متعدد علمی کاربردی، مرکز پژوهش و مهندسی جوش ایران، انجمن جوشکاری و آزمایش های غیرمخرب ایران (IWNT) و ... و تجربه تدریس در کلیه مقاطع تحصیلی (کاردانی، کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری تخصصی) دانشگاهی و صنعتی (تکنسین ها، مهندسین و مدیران) را دارم.

 

 

گاهی می شنویم که برخی از سازمان ها و یا بعضی از مدیران صنعت، برای استخدام افراد، شرط تحصیل در دانشگاه های دولتی می گذارند. نظر حضرتعالی که از ابتدا در دانشگاه آزاد تحصیل کرده و در این دانشگاه به مدارج عالی دست یافته و اکنون مشغول تدریس و مدیریت در این دانشگاه هستید، در این زمینه چیست؟

اجازه بفرمایید که این امر را در دو سطح بررسی نمایم، سطح اول جذب اعضای هیات علمی (یا مدرسان) است. به شخصه به عنوان مسئول دانشکده فنی و مهندسی، بیشتر به دنبال افرادی هستم که مقاطع تحصیلی مختلف خود را در دانشگاه های گوناگون گذرانده باشند. زیرا در این صورت متقاضی مربوطه با اساتید بیشتری کار نموده و از دیدگاه ها و زوایای مختلفی به موضوعات علمی پرداخته و قابلیت نگرش چند بعدی و توانایی کل نگری بیشتری دارد. همچنین میانگین نمرات، طرح های پژوهشی، دروسی که گذرانده و اساتیدی که داشته اند، نیز  اهمیت دارد. علاقه، شرط دیگر برای همکاری است، فرد باید به رشته تحصیلی و دانشگاه علاقه مند باشد و تمام وقت خود را برای پیشرفت دانشگاه صرف نماید.

اما در سطح مهندسان صنعت، به نظر من تفاوت علمی حتی در میان فارغ التحصیلان دانشگاه های دولتی مختلف نیز وجود دارد، اما به طور کلی این تفاوت چندان نیست. اگر یک مدیر صنعتی بودم، سعی می کردم معیار دیگری مانند طرح سوال داشته باشم و با سنجش صحیح دانش متقاضیان، نتیجه گیری نمایم که کدام یک از ایشان می‌تواند مشکلات موجود در صنعت و سازمان را بهتر برطرف نمایند. از دیدگاه اینجانب قضاوت تنها بر اساس دانشگاه محل تحصیل و نادیده انگاشتن سوابق علمی، کاری و توانمندی های افراد، دقیق و منصفانه نخواهد بود.

 

ارزیابی کلی تان از دانشجویانی که امروزه مشغول تحصیل در دانشگاه ها هستند، چیست؟

به نظر اینجانب سطح علمی دانشجویان نسبت به سالیان گذشته افت کرده البته این موضوع دلایل اجتماعی و اقتصادی بسیاری دارد. در حال حاضر دانشجویان برای انتخاب رشته به علاقه مندی های خود توجهی ندارند و بیشتر به دنبال رشته هایی هستند که بازارکار خوبی داشته و بتواند برای آنها کار اداری به همراه بیاورد. به عنوان مثال فردی که کارمند است، در یک رشته نامرتبط کارشناسی ارشد می گیرد که فقط حقوقش افزایش پیدا کند و به دنبال و نیازمند ارتقای سطح علمی خود نیست. به نظر من بهبود این امر نیازمند برنامه ریزی و اقدام وزارت خانه های مختلف به ویژه وزارت علوم و وزارت صنعت، معدن و تجارت (صمت) است. البته در چند سال اخیر این اتفاق افتاده و ظرفیت برخی از رشته ها کاهش یافته و بعضی از مراکز آموزش دانشگاهی نیز تعطیل شده‌اند، اما اقدامات بیشتری نیاز است.

 

ارزیابی تان از نظام آموزشی جاری در کشور چیست؟

از دیدگاه اینجانب دانشگاه های ایران بیشتر جنبه تئوری داشته و با صنعت ارتباطی ندارند. از طرفی صنعت کشور ما (به صورت عام و کلی) وابسته بوده و درصد بالایی از صنایع مونتاژکار هستند و نیازی به نوآوری احساس نمی کنند، بنابراین در این بخش از صنعت نیازی به مهندس پژوهشگر یا مهندس محقق نیست. آنها بیشتر نیازمند مهندسان اجرایی هستند. در واقع به نظر می رسد که صنعت از دانشگاه عقب تر است. صنعت برای رشد نیازمند بازسازی است که آن نیز در سایه سرمایه گذاری و حضور مدیرانی باتجربه و جسور امکان پذیر است.

 

یکی از گلایه های مرسوم صنعت این است که دانشگاه فارغ التحصیل خوب تربیت نمی کند، البته این بستگی به دیدگاه ما از خوب بودن دارد. بنابر شواهد فراوان به جرات می توان گفت که میانگین سطح علمی دانشجویان تربیت شده در دانشگاه های ایران، حتی در حال حاضر، در سطح میانگین جهانی است، زیرا که با رویه ای منطبق بر استانداردهای جهانی آموزش دیده و تربیت می شوند. سوال این است که میانگین کلی سطح علمی مورد نیاز صنعت کشورمان چه نسبتی با میانگین جهانی دارد؟

همانطوری که گفته شد، بنابر شواهد فراوان می توان ادعا کرد که علی رغم تمامی ضعف های موجود که می بایست به آنها پرداخت و در جهت رفع آنها تلاش کرد، میانگین سطح علمی فارغ التحصیلان دانشگاه ها، بالاتر از نیازهای موجود صنعت است. اما چگونه است که این افراد پس از ورود به صنعت امکان استفاده از دانش و توانمندی های کسب شده را نمی یابند، سوالی خوبی است که مدیران صنعتی می بایست به آن پاسخ گویند.

موضوع دیگر این است که در تمام دنیا، صنعت موضوع تحقیق را به دانشگاه سفارش می دهد. به طور مثال شرکت مایکروسافت اعلام می کند که روی دیویدهای خاص تحقیق می نماید و در این راستا به دانشی برای طراحی، تولید، اتصال و ... آنها نیاز دارد. این پروژه به دانشگاه داده می شود و همزمان چندین رشته درگیر آن می شوند. اما صنعت مونتاژکار ایران نیازی به پژوهش احساس نمی کند. این امر از یک طرف موجب عقب ماندگی صنعت و از سوی دیگر باعث تربیت دانش آموختگانی می شود که از جنبه نظری قوی اما متاسفانه از جنبه عملی دارای ضعف هستند. برای رفع این مشکل انجمن ها و شرکت ها دوره هایی جهت انتقال علم کاربردی و مهارت های مورد نیاز به فارغ التحصیلان برگزار می کنند که با عنوان دوره های آزاد شناخته شده و بسته به انجمن یا شرکت ارائه دهنده، اغلب از سطح کیفی متفاوتی برخوردارند.

موضوع دیگری که در این زمینه وجود دارد تربیت نیروی انسانی متخصص است، دانشگاه ها بنابر ماموریتی که برایشان تعریف شده است، مشغول تربیت نیروهای انسانی مطابق استاندارد بین المللی هستند. دانش فارغ التحصیلان بیشتر جنبه عمومی در زمینه رشته تحصیلی مربوطه داشته که با انتخاب و انجام پایان نامه کمی تخصصی می گردد. اما صنعت نیازمند نیروی انسانی است که علاوه بر اطلاعات عمومی، در زمینه مشخصی دارای دانش تخصصی باشد. این حوزه ای است که آموزش های آزاد می بایست سعی در پوشش دهی آن داشته باشند و البته تابعی از شرایط صنعت و دانشگاه است. بنابراین می بایست به طور مستمر اصلاح شده و تغییر نماید. این در حالی است که ملاحظه می گردد برخی از دوره های آموزشی و یا روش های یادگیری، در مدت 30 سال گشته تغییر چندانی نکرده و اصلاحی در آنها به وجود نیامده و این از ضعف های نظام آموزش آزاد جاری بوده و می بایست به منظور رفع آنها برنامه ریزی و اقدام مقتضی انجام گیرد.

 

 

به نظر حضرتعالی چرا در بعضی از صنایع که حسب فرمایش تان مونتاژکار نیستند، نیز مشکلات وجود دارد؟

البته نیاز به مهندس محقق در برخی از صنایعی که مونتاژکار نیستند، مانند صنایع نظامی و هسته ای وجود دارد و هم اکنون نیز برخی از بهترین متخصصان کشور در این صنایع مشغول به فعالیت هستند، اما همچنین بسیاری از صنایع، با استفاده از مهندسی معکوس پیش می روند و اگرچه یک گام از مونتاژکاری جلوتر است، اما توسعه دهنده به حساب نمی آیند.

از طرف دیگر به دلیل وجود برخی از نواقص در نظام آموزشی، متاسفانه فضای میان رشته‌ای به شکل مناسب پوشش داده نمی شود که توجه به آن بسیار حائز اهمیت است. به عنوان مثالی ساده، در صنعت ساختمان، نظارت بر اتصالات جوشی بر عهده مهندس عمران قرار دارد، این در حالی است که آموزش علوم و فناوری های جوشکاری سهمی بسیار ناچیز از دروس مهندسی عمران دارد. بنابراین یا می بایست دروس مهندسی عمران با عنایت به نیازهای موجود بهبود یافته و مباحثی متناسب با انتظاراتی که از یک مهندس عمران می رود و حتی فراتر از آن، به دروس این رشته افزوده شوند و یا آنکه با عنایت به وجود تعداد قابل توجهی از فارغ التحصیلان مهندسی جوشکاری در کشور، مبحث نظارت جوشکاری در صنعت ساختمان بر عهده ایشان قرار گیرد.

 

ارزیابی تان از شرایط صنعت جوشکاری ایران چیست؟

صنعت جوشکاری از شرایط اقتصادی و اجتماعی تاثیر می گیرد، زیرا اگر صنایع خودروسازی، سازه های فلزی، ساختمان سازی، دریایی و ... محصولی تولید نکنند، جوشکاری نیز دچار رکود خواهد شد. صنعت جوشکاری و به طور کلی مهندسی اتصالات یکی از رشته های پیچیده و پول ساز در تمام دنیا است، زیرا هر ماده ای با هر سطح از فناوری که تولید می شود، برای کارآ بودن می بایست آن را به مواد دیگر متصل نمود. از تکنولوژی هایی مانند گوشی های هوشمند تا سازه های غول پیکر دریایی، همگی به جوشکاری نیاز دارند. به این دلیل و به نظر اینجانب باهوش ترین دانشجویان مهندسی می بایست در علوم میان رشته ای از جمله مهندسی جوشکاری تحصیل نمایند، اما در ایران عزیزمان متاسفانه همچنان برداشت عمومی از جوشکاری محدود به کاربردهای عمومی آن مثل ساخت در و پنجره است.

مطابق آمار، بیش از 90 درصد فلزاتی که در دنیا تولید می شوند، تحت جوشکاری قرار می گیرند. جوشکاری حتی در آن کمتر از 10 درصد باقی مانده که به قطعات ساخته شده با استفاده از دیگر فرایندهای تولید مانند آهنگری و ریخته گری اختصاص دارد، برای ترمیم و تعمیر به کار می رود. در تمام دنیا صنعت جوشکاری از مهمترین رشته ها و فعالیت ها محسوب شده و برخی اطلاعات و روش های مربوطه محرمانه طبقه بندی می شوند، اما در ایران به دلیل عدم وجود فناوری بومی و یا محدود بودن آن به فعالیت های چند شرکت یا سازمان، به افرادی که توانایی طراحی و پیاده سازی اتصالات جوشی را داشته باشند، احتیاج نداشته و بحث جوشکاری را جزو صنایع سنگین در نظر گرفته می شود که تنها نیاز به مهارت دارد.

در کل می توان به صنعت جوشکاری از دو جنبه دانش و فناوری نگاه کرد. در بخش دانش شرایط خوبی داریم اما فناوری های موجود در کشور قدیمی است. برای ارتقای تکنولوژی یا می بایست آن را بخریم، یا باید آن را با مهندسی معکوس تولید نماییم و یا آن را خود توسعه دهیم. لازمه تحقق موارد دوم و سوم و رهایی از فقر تکنولوژی، هدایت نخبگان به سوی رشته ها و زمینه های فعالیت مورد نظر و پشتیبانی از ایشان است که البته این امر فعالیتی بلندمدت بوده و به طور طبیعی نیازمند برنامه ریزی و ثبات مدیریتی است.

 

با عنایت به سوابق فعالیت های جنابعالی، وضعیت کیفی مجموعه ها و سازه های جوشکاری شده را در صنعت ساختمان چگونه ارزیابی می نمایید؟ به نظرتان چه اقداماتی جهت بهبود کیفیت و قابلیت اطمینان این سازه ها مورد نیاز است؟

به نظر اینجانب در بخش سازه های صنعتی عملکرد خوبی داشته و با مشکلات کمتری مواجه هستیم و به نظر می رسد که کیفیت جوشکاری در این بخش تا حدودی مورد تایید باشد. اما در بخش سازه های غیرصنعتی مانند صنعت ساختمان که اغلب جوشکاری پای کار انجام می شود، با مشکلاتی مواجه هستیم. آمار دقیقی در این زمینه وجود ندارد اما به نظر می رسد که حدود 30 الی 35 درصد سازه های ساختمانی کشور، به خصوص در شهرستان ها، از نوع غیرصنعتی بوده و پای کار تولید می شوند.

 

به عنوان عضو هیات مدیره انجمن جوشکاری و آزمایش های غیرمخرب ایران (IWNT)، مجموعه های صنعتی اغلب در کدام زمینه از جوشکاری دارای مشکل می باشند؟

در بازدیدهای فراوان از صنایع به این نتیجه رسیده ایم که اغلب ساز ه ها در بخش تعمیرات مشکل دارند. آنها دستورالعمل های ساخت دارند اما اگر قطعه ای یا مجموعه ای آسیب ببیند و یا خراب شود، دستورالعملی برای تعمیر آن و حتی جایگزینی آن با مواد مشابه ندارند و لذا گاه از مواد اشتباه استفاده می شود که نتیجه آن می‌تواند حتی به تعطیلی خط تولید منجر شود.

 

 

در خصوص نظام های تضمین کیفیت در جوشکاری از جمله استاندارد ایزو 3834 (ISO 3834) و لزوم جدی گرفته شدن آن توسط بخش صنعت بفرمایید؟

ابتدا اتحادیه اروپا استاندارد EN729 را ارائه داد تا به این ترتیب، کشورهای عضو این اتحادیه به راحتی بتوانند قطعاتی با کیفیت یکسان تولید و به یکدیگر صادر کنند. مدتی پس از آن این استاندارد با سخت‌گیری کمتر به استاندارد ایزو 3834 (ISO 3834) تبدیل شد.

صادرات محصولات جوشکاری شده ایران به نسبت کشورهای توسعه یافته بسیار اندک است، بنابراین از این منظر نیازی به این استاندارد مشاهده نمی شود، اما برای اینکه کیفیت تولیدات را افزایش دهیم، این استاندارد مفید خواهد بود. استاندارد ایزو 3834 (ISO 3834) استانداردی کامل و جامع است که اجرای آن به نفع صنعت و جامعه است، اما کارفرمایی که صادرات ندارد، رعایت الزامات این استاندارد را تنها هدر دادن هزینه می داند، در حالی که برای ارتقای سازه های جوشکاری شده به آن احتیاج دارد.

نکته حائز اهمیت در این زمینه آن است از آنجایی که استاندارد ایزو 3834 (ISO 3834) برخلاف استانداردهایی مانند ایزو 9001 (SO 9001) که جنبه مدیریتی آنها غالب است، دارای جنبه های عمیق تخصصی است و لذا به نظر می رسد که لازم است که متولی آن از منظر ممیزی یا مشاوره، مجموعه های تخصصی و فعال در این عرصه باشند.

 

در پایان اگر مطلبی باقیمانده است، لطفا بفرمایید؟

همدلی لازمه پیشرفت علمی و صنعتی هر کشوری است. لذا از این فرصت استفاده نموده و یکی از پیشنهادات خود در این زمینه را در اینجا بازطرح می نمایم و آن لزوم تاسیس و راه اندازی شورای عالی جوشکاری و آزمون های غیرمخرب (NDT) در کشور با حضور تمامی مجموعه های دخیل و فعال در این عرصه می باشد تا با همفکری و هم افزایی بتوانیم مبحث جوشکاری و آزمون های غیرمخرب (NDT) را چه در دانشگاه و چه در صنعت ارتقاء دهیم.

 

جناب آقای دکتر ثابت، از زمانی که جهت این گفتگو اختصاص دادید تا متخصصان جوشکاری بهتر سوابق و نظرات تان را بشناسند، سپاسگزاری نموده و از طرف پایگاه ولدیکا و نیز تمامی مخاطبان برای تان آرزوی تندرستی، شادکامی و توفیق هرچه بیشتر در خدمت به ایران عزیزمان داریم

من نیز از شما و مجموعه ولدیکا بابت فعالیت ها و خدمات تان به علم و صنعت جوشکاری ایران سپاسگزاری نموده و برایتان آرزوی موفقیت روزافزون دارم.