X
GO

دکتر حمید امیدوار

جناب آقای دکتر امیدوار از با سابقه ترین استادان دانشگاه در زمینه جوشکاری و لحیم کاری هستند. ایشان نزدیک به 25 سال سابقه فعالیت های آموزشی، پژوهشی و اجرایی در زمینه های گوناگون جوشکاری داشته که حاصل مکتوب آن ترجمه و تالیف چندین کتاب و ده ها مقاله در این رشته کاربردی است.

جناب آقای امیدوار، مدارک کارشناسی و کارشناسی ارشد خود را در رشته مهندسی متالورژی از دانشگاه علم و صنعت ایران و دکترای تخصصی و فوق دکترای خود را در همین رشته از دانشگاه لیون در کشور فرانسه دریافت نموده و پس از بازگشت به ایران تا کنون به عنوان عضو هیات علمی دانشکده مهندسی معدن و متالورژی دانشگاه صنعتی امیرکبیر مشغول به فعالیت های آموزشی و پژوهشی و نیز همکاری با بخش های مختلف صنعت هستند. امیدوارم که شما کاربر گرامی نیز از مطالعه این مصاحبه لذت برده و از آن بیاموزید.

 

هرچند که جنابعالی شخصیتی شناخته شده ای هستید اما مطابق رویه مرسوم لطفا در ابتدا خود را معرفی فرمایید.

به نام خدا، بنده حمید امیدوار هستم، متولد تهران.

 

از دوران پیش از ورود به دانشگاه برای مان بگویید؟ زندگی در آن روزگار چگونه بود؟

مقطع راهنمایی را در مدرسه رازی و دبیرستان را در مدرسه البرز سپری نمودم و در سال ۱۳۶۷ دیپلم خود را اخذ نمودم و در همان سال در رشته مهندسی متالورژی دانشگاه علم و صنعت پذیرفته شدم.

 

تحصیلات خود را در کدام دانشگاه ها گذراندید؟

دوره کارشناسی خود را دانشگاه علم و صنعت و در رشته مهندسی متالوژی گذرانده و در سال ۱۳۷۳ موفق به اخذ مدرک کارشناسی خود شدم. سپس دو سال به سربازی رفتم و در سال ۱۳۷۵ در همان دانشگاه علم و صنعت مقطع کارشناسی ارشد متالوژی را آغاز نمودم که تا نیمه سال ۱۳۷۸ ادامه داشت. پس از آن و به مدت دو سال از سال ۱۳۷۸ تا سال ۱۳۸۰ مرکز پژوهش و مهندسی جوش ایران بودم و پس از سپری نمودن یک دوره ۶ ماهه در راه‌آهن از نیمه سال ۱۳۸۰ تا آخر ۱۳۸۰به منظور ادامه تحصیل در مقاطع دکترا و فوق دکترا تا سال ۱۳۸۶ به دانشگاه شهر لیون از کشور فرانسه رفتم. دوره دکترای اینجانب تا سپتامبر سال ۲۰۰۶ (سال ۱۳۸۵) به طول انجامید و پس از آن یک سال یعنی تا سپتامبر ۲۰۰۷ (سال ۱۳۸۶) صرف فوق دکترایم کردم و پس از آن به ایرن بازگشتم.

 

 

دوران پس از بازگشت جناب آقای دکتر امیدوار به ایران چگونه بود؟

بلافاصله مشغول تدریس در دانشگاه امیرکبیر شدم. با سپری شدن مراحل فرایند جذب در سال ۱۳۸۷ به عضویت هیئت ‌علمی این دانشگاه درآمدم.

 

جناب آقای دکتر امیدوار در چه زمینه هایی به عنوان متخصص شناخته می شوند؟

در چند سال گذشته بیشتر در زمینه فاز مایع گذرا (TLP) سوپر آلیاژها، لحیم کاری سخت (Brazing) و نیز مبحث خوردگی در جوش فعالیت نموده ام.

 

لطفا از تالیفات و ترجمه های خود بفرمایید؟

کتابی در زمینه خوردگی در جوش تدوین نموده ام و نیز مقالاتی که به اتفاق دانشجویان تالیف شده اند.

 

با کدام یک از بخش های صنعت همکاری نموده اید؟ در صورت تمایل نام بخش ها یا شرکت ها را ذکر فرمایید؟

با چند مجموعه که در صنایع نیروگاهی فعال هستند، همکاری دارم که به دلایلی صلاح می دانم از آنها نام برده نشود. همچنین با یکی از دانشگاه های مالزی تفاهم نامه همکاری امضاء نموده و مشغول انجام پروژه مشترک هستیم.

 

به نظر حضرتعالی بزرگترین نقطه ضعف موجود در صنعت جوشکاری حال حاضر ایران چیست؟ چه اقداماتی برای برطرف ساختن آن مورد نیاز است؟

متاسفانه ما فاقد یک سند جامع در صنعت جوشکاری هستیم. چند سال پیش ما همایشی را به همت جناب آقای دکتر بیدختی در استان خراسان برگزار نمودیم که من از اعضای هیئت داوران بودم. در آنجا هم همین موضوع را طرح نمودم که متاسفانه در زمینه های مهندسی بطور کلی و در عرصه های جوشکاری و یا خوردگی به عنوان رشته های پرکاربرد به صورت مشخص فاقد یک سند جام هستیم. به عبارت دیگر دستگاه های متولی مانند وزارت راه و شهرسازی، وزارت صنعت، معدن و تجارت، وزارت نفت و سایر سازمان ها هیچ گونه چشم انداز و اهداف مشخصی در این حوزه نداشته و هیچ سند بالادستی در این زمیه وجود ندارد یا چنانچه وجود دارد از آن بی خبر هستیم. این در حالی است که شما در خصوص رشته ای مانند جوشکاری بازرسی فنی و یا خوردگی صحبت می کنید که هر گونه پیشرفت یا بهبود در آنها، بازه وسیعی از صنایع را به شکلی عمیق متاثر می سازد.

به نظر می رسد که در حال حاضر هر کس مشغول انجام کاری است، هر سازمانی برنامه خود را دارد، ولی کسی از برنامه دیگری خبر ندارد و این امر از یک طرف و در مقیاس کلان به معنی اتلاف منابع بوده و از طرف دیگر از آنجایی که افقی تعریف نشده، معیاری نیز جهت تعیین اثربخشی فعالیت ها نیز وجود ندارد.

به خاطر دارم که یکی از اهداف تاسیس مرکز پژوهش و مهندسی جوش ایران ذیل سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران و از جمله ماموریت های این مرکز تدوین، آماده سازی و پی گیری چنین اسنادی بود ولی متأسفانه پس از گذشت حدود ۲۰ سال از آن زمان در همان وضعیت هستیم. به نظرم یکی از دلایل عدم تحقق این هدف بخشی نگری متخصصان حوزه جوش است. آنها آن قدر دل مشغول امور خود و حداکثر شرکت و صنعت شان بودند که از آن افق کلان بازمانده اند. از دیگر دلایل آن نیز سختی فوق العاده تجمیع کردن فعالیت های چند وزارت خانه با یکدیگر است که بطور قطع می بایست در یک سطح بالاتر و بطور مثال در محلی مانند معاونت علمی ریاست جمهوری شکل گرفته و انجام شود. 

خاطرم هست حدود سال ۱۳۸۷ من معاونت پژوهشی دانشکده بودم و به همراه جناب آقای دکتر آقازاده که به‌نوعی بزرگ‌تر سنی دانشکده در حوزه مواد و متالوژی محسوب می شدند، جلساتی در خصوص راه اندازی نظام مهندسی مواد و جوش برگزار نمودیم و از سازمان های مرتبط نیز دعوت کردیم که متاسفانه مورد استقبال قرار نگرفت و تداوم نیافت.

 

از منظر جنابعالی صنعت لحیم کاری در مقایسه با صنعت جوشکاری در چه جایگاهی قرار دارد؟

به نظر من جوشکاری به نسبت لحیم کاری از وضعیت بهتری برخوردار است، زیرا که از یک طرف با توجه به نیاز سال های گذشته از منظر نیروی انسانی دارای صلاحیت، تجهیزات و دستگاه ها و نیز مواد مصرفی جوشکاری از وضعیت و شرایط مناسبی برخورداریم. اما هیچ یک از موارد فوق در عرصه لحیم شرایط خوبی ندارد، استانداردهای تایید صلاحیت نیروی انسانی، تجهیزات و مواد مصرفی لحیم کاری در مضیقه هستیم و چنانچه افرادی هستند که به دنبال زمینه های بکر برای فعالیت می باشند، این ها مواردی خوبی هستند. چون برخی از مواد مصرفی لحیم کاری حالت پیشرفته داشته و در ایران تولید نمی‌شوند و از این لحاظ نقطه ضعف بزرگی محسوب می شود. بطور کلی به نظر من وابستگی کشور به خارج در حوزه لحیم کاری بیشتر از جوشکاری است.

 

با توجه به سابقه فعالیت های جنابعالی در عرصه های جوشکاری و لحیم کاری، وضعیت کیفی مجموعه ها و سازه‌های جوشکاری و لحیم‌کاری شده را چگونه ارزیابی می‌نمایید؟ به نظرتان چه اقداماتی مورد نیاز هست؟

همانطور که استحضار دارید کیفیت محصول مهندسی متاثر از عوامل متعددی است که با یک قرائت سعی شده تا در 4M شامل مواد، نیروی انسانی، ماشین آلات و روش ها و فرایندها خلاصه گردد. اما من قصد دارم تا در اینجا از مبحث دیگری به این موضوع بپردازم.

مجموعه ها و سازه هایی دارای کیفیت خوبی هستند که توسط نیروی انسانی دارای صلاحیت، با تجهیزاتی مدرن و تنظیم شده و با استفاده از موادی با کیفیت و فرایندهای جدید ساخته شده باشند و بر اساس الزامات سخت گیرانه ای کنترل و تحویل گیری شده باشند. تمامی این موارد در یک کلام به معنای هزینه بیشتر اجرای کار می باشد. بنابراین اگر پیمانکار تمایل به انجام کار کیفی داشته باشد، هزینه های او و کارفرما افزایش می یابد. این در حالی است که همین پیمانکار برای اینکه در مناقصه انجام این پروژه برنده شود، می بایست کمترین قیمت را ارائه نموده باشد. به بیانی دیگر تامین کنندگان در رقابت به یکدیگر جهت کاهش قیمت ها هستند اما از آنها انتظار می رود تا کار با کیفیتی ارائه نمایند که لازمه آن افزایش هزینه ها است که با یکدیگر در تضاد است. واقعیت آن است که به جهت پرهیز از بروز فساد می بایست مناقصه ها برگزار شوند و به منظور اجتناب از اتلاف منایع می بایست پروژه ها با کیفیت به انجام برسند اما این حقیقیت نیز وجود دارد که برنده مناقصه کسی است که پایین ترین قیمت را داده است و در نتیجه تلاش خواهد کرد تا کار را به گونه ای انجام دهد که برای اش سودآور باشد که بطور قطع روش های اجرای او را متاثر خواهد نمود. این تضاد از جمله محل هایی است که می بایست توسط کارشناسان خبره مورد بررسی قرار گرفته و برای آن راه حلی اجرایی و واقع گرایانه ارائه گردد.

در عرصه لحیم کاری مشکل دیگری نیز وجود دارد. در مورد جوشکاری و حداقل در صنایع حساس، استفاده از نیروی انسانی متخصص، تامین کنندگان دارای صلاحیت و مستندات معتبر امری بدیهی است در حالی که در لحیم کاری چنین نیست. کمبود نیروی انسانی متخصص و تامین کننده دارای صلاحیت و سخت گیرانه بودن رویه های معتبرسازی مستندات اجرایی موجب افزایش قیمت مجموعه های لحیمی حساس شده که این امر موجب می شود تا برخی از کارفرمایان به منظور اجتناب از پرداخت هزینه های مربوطه، از همکاری با اشخصا حقیقی یا حقوقی متخصص و یا معتبرسازی مستندات اجرایی اجتناب نمایند که این امر موجب افت قابل ملاحظه ای در کیفیت محصول ایشان می گردد.

 

جناب آقای دکتر امیدوار، از زمانی که جهت این گفتگو اختصاص دادید تا مهندسان و متخصصان فعال در عرصه مهندسی جوشکاری و مهندسی لحیم کاری بهتر سوابق و نظرات حضرتعالی را بشناسند، سپاسگزاری نموده و از طرف پایگاه ولدیکا و نیز تمامی مخاطبان برای تان آرزوی تندرستی، شادکامی و توفیق هرچه بیشتر در خدمت به ایران عزیزمان داریم.

من نیز از زحمات و پی گیری های جنابعالی و همکاران تان در پایگاه ولدیکا سپاسگزارم و برای تان آرزوی موفقیت دارم.

 

( صفحه شخصی جناب آقای دکتر حمید امیدوار - پایگاه اینترنتی دانشگاه صنعتی امیرکبیر )

 

 

دی ان ان