دات نت نیوک
X
GO

کتاب اصول و کاربرد عملیات حرارتی فولادها

کتاب اصول و کاربرد عملیات حرارتی فولادها تالیف جناب آقای دکتر محمد علی گلعذار منتشر شده و در دسترس مهندسان جوشکاری و سایر مهندسان فعال در این زمینه کاربردی قرار دارد. این کتاب بارها به روزرسانی و در شمارگان و سال های مختلف توسط مرکز نشر دانشگاهی صنعتی اصفهان تجدید چاپ شده و یکی از مراجع اصلی فارسی این علم مهم و کاربردی به شمار می رود.

 

مقدمه

پیش از ظهور متالورژی به عنوان یک علم، بسیاری از عملیات مربوط به سخت کردن فولادها، افزایش قابلیت شکل پذیری آنها و یا عملیات مشابه دیگر، در پرده ای از ابهام و اسرار نهفته بود. به بیان دیگر تبدیل یک قطعه آهن نرم و انعطاف پذیر به یک ابزار و یا اسلحه فلزی مقاوم، سخت و برنده نظیر شمشیر، خنجر و یا چاقو، اساس و راز صنعتگران به حساب می امد و هیچ گونه علم و دانشی برای روشن کردن چگونگی این تغییر حالت ها وجود نداشت. به عنوان مثال برای مدتها تصور می شد که کیفیت بسیار بالای فولادهای ساخته شده توسط صنعتگران شفیلد در انگلستان، ناشی از خواص سحرآمیز آب این شهر است. در همین رابطه گفته شده که زمانی تاجری از ایالت یورک انگلستان، مقادیر بسیار زیادی از آب شهر شفیلد را به بهای گزافی به ژاپن صادر نموده است.

در گزارش ها آمده است که در زمان بسیار قدیم، صنعتگران دمشق برای سخت کردن شمشیرهای فولادی، آنها را ابتدا حرارت داده و پس از داغ شدن کامل، در شکم برده های اسیر شده فرو برده، به شدت حرکت داده و می چرخاندند. از جمله عوامل موثر در سخت شدن فولاد در این روش وحشتناک عملیات حرارتی، می تواند جذب نیتروژن خون باشد. در یادداشت های مربوط به تاریخچه عملیات حرارتی آمده است که جیمز باوی سازنده اصلی چاقوی باوی، در دوران غرب وحشی، به منظور سخت کردن چاقوهای خود، آنها را پس از حرارت دادن و سرخ شدن، نه مرتبه پشت سرهم در روغن پلنگ فرو می برده است.

گرچه از زمان باستان، عملیات حرارتی به عنوان یکی از مهمترین مراحل تولید ابزارهای فولادی (بطور کلی فلزی) استفاده می شده است، ولی ظهور آن به عنوان یک علم به اواسط قرن نوزدهم بر می گردد. تا آن زمان دانش بشر در زمینه عملیات حرارتی به مجموعه هایی از دستورالعمل های بدست آمده از قرن های متوالی تجربه منحصر می شود. این دستورالعمل ها که اغلب ارزش بسیار زیادی داشته، از پدر به پسر ارث می رسید. در این میان بسیاری از اسرار گم شده و دوباره کشف می شد، ولی طبیعت و ماهیت واقعی عملیات حرارتی همچنان در پرده ای از ابهام باقی بود.

در قرن نوزدهم، با پیشرفت سریع علم، عملیات حرارتی نیز به جرگه علوم پیوست. جهش اولیه و ناگهانی که در این زمینه رخ داد، ناشی از مطالعات انجام شده توسط میکروسکوپ نوری بود. در این زمان با تغییراتی که در میکروسکوپ نوری داده شد، تکنیک متالوگرافی برای مشاهده و مطالعه ساختار فلزات و آلیاژها ارائه شد. این تکنیک که شامل پولیش و حکاکی با محلول شیمیایی مناسب و مشاهده ساختار سطح نمونه توسط میکروسکوپ نوری است، هنوز هم یکی از مهمترین ابزارهای دانشمندان متالورژی برای مطالعه و تعیین میکروساختار فلزات و آلیاژها محسوب می شود.

پیشرفت های وسیع نظریه های عملیات حرارتی پس از سال های 1920، مدیون دستگاه های آنالیز کننده با پرتوی ایکس است. به کمک این دستگاه مطالعات ع