دات نت نیوک
X
GO

دکتر احمد علی آماده

جناب آقای دکتر آماده از باسابقه ترین استادان دانشگاه تهران در زمینه مهندسی سطح و آزمون های غیرمخرب می باشند. ایشان بیش از 30 سال سابقه فعالیت های آموزشی، پژوهشی و اجرایی در زمینه های گوناگون مهندسی متالورژی به ویژه مهندسی سطح و مهندسی بازرسی داشته که حاصل مکتوب آن تالیف ده ها مقاله در این حوزه های تخصصی است.

جناب آقای آماده، کارشناسی و کارشناسی ارشد خود را در رشته مهندسی متالورژی از دانشکده فنی دانشگاه تهران و دکترای تخصصی خود را از دانشگاه لیموژ فرانسه اخذ نموده اند و اکنون پس از سال ها فعالیت به عنوان عضو هیات علمی دانشکده فنی دانشگاه تهران، در اسفندماه 1396 با درجه استادی بازنشسته شده اند. ایشان که به حق یکی از پیشکسوتان عرصه آموزش آزمون های غیرمخرب (NDT) هستند، همچنان ارتباط و همکاری خود را با دانشکده فنی و نیز برخی از صنایع حفظ نموده اند که این فرصتی مغتنم برای دانشجویان و صنعتگرانی است که امکان استفاده از دانش و تجربیات ایشان را می یابند. امیدوارم که شما کاربر گرامی نیز از مطالعه این مصاحبه لذت برده و از آن بیاموزید.

 

 

هرچند که جنابعالی شخصیتی شناخته شده ای هستید، اما مطابق روال مرسوم لطفا در ابتدا خود را معرفی فرمایید.

اینجانب احمد علی آماده هستم و در سال 1337 در شهر مشهد به دنیا آمدم.

 

از دوران پیش از ورود به دانشگاه برای مان بگویید؟ زندگی در آن روزگار چگونه بود؟

مقاطع ابتدایی و دبیرستان را در نظام آموزشی قدیم، شامل 6 سال دبستان و 6 سال دبیرستان، در مدرسه فردوسی مشهد گذراندم. به خاطر دارم که به مطالعه علاقه فراوانی داشتم و در مدرسه همواره جزو شاگردان ممتاز کلاس به حساب می آمدم. در سال 1354 موفق به اخذ دیپلم ریاضی شدم و در همان سال، پس از شرکت در آزمون سراسری در رشته فیزیک دانشگاه فردوسی مشهد پذیرفته شدم. اما پس از یک سال مطالعه فیزیک و پس از آشنایی مقدماتی با رشته مهندسی متالورژی و پتانسیل های موجود در آن، به رشته مهندسی متالورژی تغییر رشته دادم.

 

چرا رشته مهندسی متالورژی؟

انتخاب رشته فیزیک به دلیل علاقه فراوان من به این رشته صورت گرفت، اما پس از یک سال تحصیل این رشته در دانشگاه فردوسی مشهد و کسب شناخت از رشته های دیگر، به نظرم رسید که علاقمندی بیشتری به رشته مهندسی متالورژی دارم. بنابراین پس از شرکت مجدد در آزمون سراسری، در کارشناسی ارشد پیوسته مهندسی متالورژی دانشکده فنی دانشگاه تهران پذیرفته شدم.

 

تحصیلات تکمیلی خود را در کدام دانشگاه ها گذراندید؟

سال های ابتدایی تحصیل من در دانشگاه تهران همراه بود با وقایع پیش از انقلاب اسلامی و تعطیلی برخی از ترم های دانشگاه ها، به ویژه دانشکده فنی دانشگاه تهران که یکی از مراکز فعال در این زمینه بود. به خاطر دارم از سال 1355 که در دانشگاه تهران پذیرفته شدم، تا سال 1359 که با رخداد انقلاب فرهنگی دانشگاه ها برای مدت 3 سال تعطیل شدند، در مجموع چهار ترم و حدود 85 واحد گذرانده بودم. در زمان تعطیلی دانشگاه ها با جهاد دانشگاهی همکاری می نمودم و پس از بازگشایی دانشگاه ها در مهرماه سال 1362، همزمان با ادامه تحصیلاتم به عضویت هسته آموزشی درآمدم که وظیفه تطبیق واحدهای سپری شده دانشجویان در نظام قدیم، بر اساس مصوبات شورای عالی برنامه ریزی وابسته به ستاد انقلاب فرهنگی را بر عهده داشت.

باری، مقطع کارشناسی ارشد خود را در بهمن ماه سال 1364 به پایان بردم و با عنایت به شرایط خاص آن روزگار ایران و قوانین مصوب مجلس شورای اسلامی و به دعوت جناب آقای دکتر رحیمیان رئیس وقت دانشکده فنی دانشگاه تهران، به عنوان مربی وظیفه جذب این دانشکده شدم. پس از اتمام دوره سربازی در خردادماه سال 1369، به استخدام رسمی دانشگاه تهران درآمدم و بورسیه ای جهت ادامه تحصیل در مقطع دکترای تخصصی دریافت نمودم. در اسفندماه سال 1369 به دانشگاه شهر لیموژ در کشور فرانسه رفتم. شش ماه نخست اقامتم در فرانسه به یادگیری زبان فرانسه و یک سال پس از آن به گذراندن دوره DOA سپری شد. سپس وارد دوره دکترا شدم که تا سال 1374 ادامه یافت. پس از آن به ایران بازگشتم.

 

پایان نامه های مقاطع کارشناسی ارشد و دکترای تخصصی حضرتعالی در چه زمینه ای بودند؟

در آن زمان و در مقطع کارشناسی ارشد دو پایان نامه سه واحدی تحت عنوان "مطالعات اختصاصی" داشتیم که مطالعه اختصاصی نخست اینجانب در خصوص یاتاقان ها بود که با جناب آقای دکتر آقازاده گذراندم و مطالعه اختصاصی دوم نیز در رابطه با ریخته گری و تولید فولادهای هت فیلد بود. رساله دکترای اینجانب نیز پژوهشی در زمینه تاثیر مذاب فلزات بر خوردگی سرامیک ها بود. این پژوهش با مشارکت دو تولید کننده معظم ورق های فولادی و سرامیک و نیز دانشگاه لیموژ تعریف و انجام شده بود که نمونه ای از همکاری و ارتباط گسترده صنعت و دانشگاه در کشورهای توسعه یافته است. نمایندگان این شرکت ها و دانشگاه به طور مداوم جلساتی را به منظور اطلاع از پیشرفت پروژه، بررسی یافته های علمی مربوطه و ایجاد تسهیل در روند انجام آن برگزار می نمودند که در جای خود برای اینجانب بسیار آموزنده بود.

 

همکاری تان با دانشکده فنی دانشگاه تهران چگونه آغاز شد؟

همانطوری که پیشتر گفتم همکاری من با دانشگاه تهران از زمان دوران خدمت سربازی و با عنوان مربی وظیفه آغاز شد و پس از اتمام دوره مذکور به استخدام این دانشگاه درآمدم. شاید جزو معدود افرادی باشم که این فرصت را یافتم تا در دوران مربی وظیفه، مدیریت گروه مهندسی متالورژی دانشکده فنی را عهده دار باشم. پس از اتمام مقطع دکترای تخصصی در کشور فرانسه و بازگشت به ایران نیز مجددا به مدیریت گروه مهندسی متالورژی انتخاب شدم که تا سال 1377 ادامه داشت. اینجانب پس از سال ها فعالیت در 28 اسفندماه سال 1396 با درجه استادی بازنشسته شدم، هرچند که همچنان به همکاری با دانشگاه تهران و نیز دانشگاه آزاد اسلامی ادامه می دهم.

 

 

در خصوص تالیفات و ترجمه های خود بفرمایید.

حقیقت به ترجمه متون مهندسی اعتقادی ندارم و فکر می کنم که بسیار بهتر باشد اگر دانشجویان بیاموزند و عادت نمایند تا متون انگلیسی را مطالعه کنند. به این ترتیب مطلب را بی واسطه دریافت خواهند نمود و فرایند یادگیری بهبود خواهد یافت. متاسفانه می بایست بگویم که سطح زبان انگلیسی دانشجویان چندان مناسب نیست و این امر حتی برای اغلب دانشجویانی که در مقطع دکترا مشغول به تحصیل هستند، نیز صادق است و این دلیل اصلی رواج یافتن ترجمه متون فنی در ایران است که از منظر اینجانب، چنانچه به شکلی دقیق و درست صورت نگیرد، می تواند ایجاد اخلال در فرایند یادگیری، آسیب زا باشد. توصیم اینجانب به دانش آموزان و دانشجویان تقویت هر چه بیشتر زبان انگلیسی است که امیدوارم با برنامه ریزی و اقدامات مسئولان محترم مربوطه تسهیل گردد.

 

با کدام یک از بخش های صنعت همکاری فرموده اید؟

کاربری گسترده مهندسی سطح و نیز ارزیابی های غیرمخرب (NDE) در صنایع گوناگون، موجب شده تا در طول سال های خدمتم این افتخار را داشته ام تا با مجموعه های مختلفی همکاری نمایم که از جمله آنها صنایع نیروگاهی، صنایع دفاع و صنایع هوافضا می باشند.

 

جناب آقای دکتر آماده در چه زمینه ای به عنوان متخصص شناخته می شوند؟

عمده فعالیت های اینجانب در طول دوران کاری ام در زمینه مهندسی سطح و ارزیابی های غیرمخرب (NDE) بوده است و در این زمینه ها بیشتر فعالیت نموده ام. در زمینه جوشکاری نیز مطالعات و فعالیت هایی داشته ام اما بیشتر در رابطه با استفاده از فرایندهای جوشکاری در مهندسی سطح و ایجاد پوشش هایی از فولادهای آلیاژی بر سطوح مورد نظر بوده اند که به طور مشخص می توان به فرایند جوشکاری با الکترود تنگستن یا تیگ (GTAW یا TIG) و نیز فرایند جوشکاری اصطکاکی اغتشاشی (FSW) اشاره نمود.

در زمینه ارزیابی های غیرمخرب (NDE) نیز از حدود 30 سال پیش، هنگامی که مربی وظیفه با مدرک کارشناسی ارشد بودم تا کنون، فعالیت آموزشی و پژوهشی دارم و شاید جزو اولین نفرات باشم که به حوزه تدریس روش های مختلف ارزیابی غیرمخرب (NDE) ورود نمودم که تا به امروز نیز ادامه دارد.

 

ارزیابی کلی حضرتعالی از صنعت سطح سازی و بازرسی ایران چیست؟

در زمینه مهندسی سطح متاسفانه در مقایسه با کشورهای پیشرفته نیاز به توسعه امکانات و تجهیزات موجود می باشد، به عنوان نمونه می توان از فرایندهای عملیات سطحی با استفاده از امواج فراصوتی (Ultrasonic Waves) یا پرتوی لیزری (Laser Beam) که از زمینه های نوین مهندسی سطح هستند، را نام برد.

صنعت بازرسی و ارزیابی های غیرمخرب به نسبت از وضعیت بهتری برخوردار است. امروزه نسبت به قبل اشخاص حقیقی و حقوقی بیشتری در این زمینه تخصصی مشغول به فعالیت هستند، شرکت های کارفرمایی روش های گوناگون آزمون غیرمخرب (NDT) را شناخته و از تامین کنندگان ایرانی بهره می برند. در دانشگاه ها پژوهش هایی در زمینه های نوین این رشته مانند آزمون پراش صوت (Acoustic Emission Testing - AE) در جریان است، در حال حاضر دو انجمن علمی و یک انجمن صنفی در رابطه با بازرسی های غیرمخرب فعالیت می نمایند و چند روز دیگر پنجمین کنفرانس بین المللی آزمون های غیرمخرب ایران توسط انجمن بازرسی غیرمخرب ایران (IRNDT) برگزار خواهد شد. تمامی این موارد نشان از رشد و توسعه قابل ملاحظه صنعت بازرسی در ایران طی این سال ها دارد، هرچند که نیازمند برنامه ریزی و اقدامات بیشتری هستیم که از جمله آنها می توان به نظارت بر اجرای کامل الزامات استانداردی، تدوین و پیاده سازی نظام تایید صلاحیت متخصصان آزمون های غیرمخرب (NDT) و نیز رفع مشکلات موجود در زمینه تنظیم و اعتبار سنجی (Calibration and Validation) تجهیزات آزمون های غیرمخرب (NDT) اشاره نمود.

 

با عنایت به سوابق فعالیت های جنابعالی و به خصوص همکاری تان با بخش های مختلف صنعت، وضعیت کیفی پوشش های ایجاد شده با فرایندهای جوشکاری را چگونه ارزیابی میكنید؟ به نظرتان چه اقداماتی مورد نیاز است؟

همانطوری که پیشتر بیان شد، شرایط صنعت جوشکاری و بازرسی ایران به مراتب بهتر از گذشته است و این بطور طبیعی موجب ارتقای کیفیت سازه های جوشی خواهد شد، اما از دیدگاه من عامل اصلی در این زمینه رعایت بی کم و کاست الزامات استانداردی است که موجب بهبود مستمر سطح کیفی و قابلیت اطمینان سازه جوشکاری شده می گردد. در اینجا بحث من خطای انسانی نیست، بلکه چشم پوشی آگاهانه یا ناآگاهانه از الزامات استانداردی است که نیاز به آموزش و فرهنگ سازی دارد.

در زمینه جوش هایی که به منظور پوشش دهی سطوح ایجاد شده و اغلب از چند میلی متر تا چند سانتی متر ضخامت دارند، نیز نیازمند توجه بیشتری به مقوله ارزیابی های غیرمخرب هستیم. البته در این زمینه اغلب از نیروی انسانی متخصص و تجهیزات جوشکاری مناسب بهره گرفته می شود، لذا احتمال بروز عیوب جدی کمتر از میانگین صنعت جوشکاری است اما با عنایت به لزوم رعایت بی کم و کاست الزامات استانداری، بررسی های غیرمخرب می بایست انجام شده و گزارشات مربوطه نیز تدوین گردند، امری که قابل چشم پوشی نیست.

 

در صورت صلاحدید در خصوص شرایط خانوادگی خود بفرمایید.

بنده متاهل هستم، یک پسر دارم که دانشجوی مقطع کارشناسی ارشد رشته مهندسی مکانیک در دانشگاه صنعتی شریف می باشد.

 

جناب آقای دکتر آماده، از زمانی که جهت این گفتگو اختصاص دادید تا مهندسان و متخصصان فعال در عرصه مهندسی سطح و ارزیابی های غیرمخرب بهتر سوابق و نظرات حضرتعالی را بشناسند، سپاسگزاری نموده و از طرف پایگاه ولدیکا و نیز تمامی مخاطبان برای تان آرزوی تندرستی، شادکامی و توفیق هرچه بیشتر در خدمت به ایران عزیزمان داریم.

من نیز از زحمات و پی گیری های جنابعالی و همچنین از پایگاه ولدیکا به خاطر فرصتی كه در اختیار من قرار داده اند، سپاسگزاری نموده و برای تان آرزوی موفقیت دارم.