دات نت نیوک
X
GO

دکتر ابراهیم حشمت دهکردی

جناب آقای دکتر ابراهیم حشمت دهکردی از قدیمی ترین استادان دانشگاه ایران در زمینه مهندسی جوشکاری، خوردگی و آزمون های غیرمخرب (NDT) می باشند. ایشان بیش از سی سال سابقه فعالیت های علمی، پژوهشی و اجرایی داشته که حاصل مکتوب آن تالیف چندین جلد کتاب و مقالات فراوان می باشد.

جناب آقای دهکردی مدرک کارشناسی خود را در رشته مهندسی متالورژی از دانشگاه صنعتی شریف و مدارک کارشناسی ارشد و دکترای تخصصی را از دانشگاه پیر و ماری کوری فرانسه اخذ نموده اند. ایشان پس از بازگشت به عضویت هیات علمی سازمان انرژی اتمی درآمده و پس از سال ها فعالیت آموزشی، پژوهشی و اجرایی در آن سازمان و دیگر دانشگاه ها بازنشسته شده و هم اکنون نایب رئیس هیات مدیره انجمن جوشکاری و آزمایش های غیرمخرب ایران (IWNT) و رئیس انجمن خوردگی ایران (ICA) بوده و به صنایع گوناگون در زمینه جوشکاری، خوردگی و آزمون های غیرمخرب (NDT) مشاوره می دهند. امیدوارم که شما کاربر گرامی نیز از مطالعه این مصاحبه لذت برده و از آن بیاموزید.

 

 

هرچند که جنابعالی شخصیت شناخته شده ای هستید، اما مطابق روال مرسوم لطفا در ابتدا خود را معرفی فرمایید.

به نام خدا، اینجانب ابراهیم حشمت دهکردی، متولد 1329 در شهرکرد هستم.

 

از دوران پیش از ورود به دانشگاه و فعالیت هایی که در آن دوران داشتید، بفرمایید؟

مقطع ابتدایی را در مدرسه جامی شهرکرد و مقطع دبیرستان را در مدرسه شهید بهشتی (کنونی) آن شهر سپری کرده و دیپلم خود را اخذ نمودم. اوقات فراغت در آن روزها اغلب به تفریح و یا کار در مغازه مرحوم پدر سپری می شد. به دلیل وجود یک مغازه صافکاری در نزدیکی مغازه پدر، این شانس را داشتم که از نوجوانی با فرایند جوشکاری و لحیمکاری نرم و سخت آشنا شوم.

 

لطفا بفرمایید که تحصیلات تکمیلی خود را در کدام دانشگاه ها گذرانده اید؟

در سال 1353 کارشناسی خود را در رشته مهندسی متالورژی از دانشگاه صنعتی شریف اخد نمودم. سپس به فرانسه رفته، دوره تکنولوژی هسته ای را در سازمان انرژی اتمی فرانسه و سپس با هزینه شخصی مقطع کارشناس ارشد را در دانشگاه پیر و ماری کوری پاریس گذرانده و در سال 1978 آن را به پایان برده و در ادامه دوره دکترای تخصصی خود را نیز در همان دانشگاه گذراندم.

 

لطفا در خصوص موضوع پایان‌نامه کارشناسی ارشد و رساله دکترای خود توضیح بفرمایید؟

موضوع پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد اینجانب در زمینه کاربرد فرایند جوشکاری با پرتوی الکترونی (EBW) در ساخت دیگ های بخار (Boilers) بود. موضوع رساله دکترا اینجانب نیز در ابتدا قرار بود در خصوص رشد آلیاژهای تک کریستال باشد که پس از حدود شش ماه فعالیت، به دلیل عدم دسترسی به آزمایشگاهی با الزامات و شرایط مورد نیاز در آن زمان، موضوع رساله را به خوردگی قطعات نیروگاهی از جنس فولادهای زنگ نزن در تماس با سدیم مذاب (خنک کننده) تغییر دادم.

 

لطفا در خصوص تالیفات و ترجمه‌های خود توضیح بفرمایید؟

در زمینه های جوشکاری، خوردگی و آزمون های غیرمخرب (NDT) کتاب های مختلفی تالیف و ترجمه نموده ام که از جمله آنها می توان به موارد ذیل اشاره نمود:

تمایل دارم تا از این فرصت استفاه نموده و کتاب خوردگی قطعات جوشکاری شده را به متخصصان جوشکاری و خوردگی معرفی نمایم. متاسفانه در این زمینه با وجود نیاز اجرایی فراوان، منابع علمی اندکی به زبان فارسی وجود دارند که این کتاب سعی دارد تا حد امکان به این نیاز پاسخ دهد. به عنوان نمونه به خاطر دارم که در یکی از شرکت ها مخزنی با استفاده از فولاد زنگ نزن ساخته ولی در تخلیه آب مورد استفاده جهت هیدروتست سهل انگاری نموده بودند. کلراید بالای موجود در آب موجب زنگ زدگی مخزن و خسارت فراوان به شرکت مذکور شده بود. رخدادی که تنها حاصل از عدم آگاهی از مباحث علمی و الزامات استانداردی است.

 

دوران پس از بازگشت جناب آقای دکتر دهکردی به ایران چگونه بود؟

در سال 1361 به ایران بازگشتم و هرچند امکان اشتغال در هیات علمی دانشگاه ها وجود داشت اما سازمان انرژی اتمی را انتخاب نمودم تا به عنوان عضو هیات علمی سازمان انرژی اتمی مشغول به فعالیت شوم و البته همواره به تدریس در دانشگاه های مختلف نیز اشتغال داشته ام. پس از مدتی به معاونت پژوهشی سازمان انرژی اتمی در اصفهان انتخاب شدم، با توجه به آموزه هایم پروژه های مختلفی را تعریف و فعالیت هایم را آغاز نمودم که تا 28 سال پس از آن تا هنگامی که در سال 1390 به افتخار بازنشستگی از آن سازمان نائل آمدم، ادامه یافت.

در این مدت فرصت یافتم تا به اتفاق سه نفر از همکاران یک سال را در مراکز اتمی کشور آرژانتین سپری نموده و در حین کار با مراحل مختلف تاسیس نیروگاه آشنا شوم. این ماموریت فرصتی عالی برای من فراهم آورد تا جوشکاری و بازرسی را فراگرفته و از نزدیک با مبحث تضمین کیفیت در یکی از حساس ترین صنایع موجود آشنا شوم. اینکه چطور می توان سازه ای عظیم و حساس مانند مولد بخار (Steam Generator) نیروگاه اتمی را با جوشکاری بدون کمترین عیب (بزرگ تر از مقادیر مجاز) تولید نمود.

چند سالی نیز از طریق شرکت کاوشیار که وابسته به سازمان انرژی اتمی است، ریاست بازرسی فنی پتروشیمی اصفهان را برعهده داشتم و مدتی نیز با دیگر شرکت اقماری سازمان انرژی اتمی با نام توسعه صنایع انرژی پیشگام همکاری می کردم. به نظرم این شرکت یکی از موفق ترین تجربیات در سازمان بود که علاوه بر پوشش دهی نیازهای سازمان، به سایر صنایع و پروژه های ملی نیز خدمت رسانی می نمود و از این مسیر ارزش افزوده ای را برای شرکت و کارکنان ایجاد می نمود که متاسفانه فعالیت های آن ادامه نیافت.

 

 

لطفا از فعالیت های انجمن علمی جوشکاری و آزمایش های غیرمخرب ایران (IWNT) و نیز انجمن علمی خوردگی ایران (ICA) بفرمایید؟

اکنون نیز چند سالی است که به عنوان رئیس انجمن علمی خوردگی ایران (ICA) فعالیت نموده و سعی دارم تا در کنار دیگر همکاران با آموزش، مشاوره و فرهنگ سازی در این زمینه، به کاهش خسارات ناشی از خوردگی که متاسفانه در کشور ایران بیشتر از مقادیر مرسوم در کشورهای توسعه یافته (حدود 2 درصد از تولید ناخالص داخلی) می باشد، یاری رسانیم. همچنین نایب رئیس انجمن علمی جوشکاری و آزمایشات غیرمخرب ایران (IWNT) که از قدیمی ترین انجمن های فنی می باشد، هستم و در آن انجمن نیز در کنار جناب آقای مهندس ادب آوازه و سایر بزرگواران تلاش داریم تا به روش های گوناگون از جمله برگزاری کنفرانس ها، انتشار مجله و کتب و سایر فعالیت ها به ارتقای علم و صنعت جوشکاری و آزمایش های غیرمخرب (NDT) کمک نماییم. همچنین به دلیل نوع فعالیت ها و زمینه تخصصی ام چند سالی همکاری نزدیکی با انجمن صنفی بازرسی فنی و آزمایشات غیرمخرب ایران (IRSNT) و نشریه وزین آن مجموعه با نام نگاه نافذ داشته ام.

در اینجا جا دارد که از زحمات و تلاش های فراوان جناب آقای مهندس ادب آوازه تشکر نمایم. در طول سال های طولانی از نزدیک شاهد فعالیت های دلسوزانه ایشان برای توسعه صنعت جوشکاری ایران بوده و هستم. امیدوارم که این کشور بتواند از تجربیات ایشان و دیگر متخصصان این صنعت کاربردی بیشتر استفاده نماید.

لازم به ذکر می دانم که مدتی است شاهد افزایش تعداد انجمن های فعال در عرصه جوشکاری، بازرسی و آزمون های غیرمخرب (NDT) هستیم که به نظر اینجانب اتفاق مبارکی است و حکایت از توجه روزافزون به این رشته های کاربردی دارد. اما آنچه مهم است همکاری این انجمن ها با یکدیگر به منظور هم افزایی و تاثیرگذاری جهت ایجاد شرایطی بهتر در کشور است. امیدوارم که تصمیم گیران این مجموعه ها چه از نوع علمی و چه از نوع صنفی که همگی از بزرگواران و دلسوزان این صنایع می باشند، بتوانند اختلاف نظرها را کنار گذاشته و به جای تقابل و یا بی توجهی، راه همکاری را برگزینند و در کنار یکدیگر قرار گرفته و با تلاش و سعه صدر تاثیر قابل ملاحظه ای را در جهت بهبود اوضاع و شرایط ایجاد نمایند. انجام برخی فعالیت های مشترک می تواند آغاز راه باشد. به عنوان پیشنهاد می توانیم همایشی مشترک برگزار نموده و دبیرخانه مشترکی ایجاد نماییم تا با ایجاد همگرایی، هماهنگی فی مابین را افزایش داده و زمینه را برای نزدیکی بیشتر و تدوین ساختاری برای همکاری های جدی تر فراهم نماید. لازم است تا یادی کنم از جناب آقای مهندس اجلالی که سال ها پیش اقدام به تاسیس اتحادیه مواد نموده و 16 انجمن فعال در این زمینه را زیر یک چتر گرد هم آوردند. به نظر اینجانب اکنون بیش از هر زمان دیگر نیازمند چنین اقداماتی هستیم.

 

با کدام بخش های صنعت همکاری داشته اید؟ در صورت تمایل نام شرکت ها را ذکر فرمایید.

در طول این سال ها بطور طبیعی و به عنوان عضو هیات علمی، بیشترین فعالیت من با سازمان انرژی اتمی و شرکت های اقماری آن صورت گرفته است. همچنین با شرکت های فولادسازی و نیز با برخی از شرکت های پتروشیمی از جمله پتروشیمی اصفهان، پتروشیمی تبریز، پتروشیمی شهید تندگویان و پتروشیمی فحر و ... همکاری های فراوانی داشته ام.

 

ارزیابی تان از نظام آموزش مهندسی جاری در کشور چیست؟

نظام آموزش مهندسی ایران مانند بسیاری از کشورها به دو بخش دانشگاهی و آزاد تقسیم می شوند که به نظر من لازم و ملزوم یکدیگرند. از یک طرف نظام آموزش دانشگاهی مهندسی که وظیفه آموزش اصول نظری و مبانی کار عملی را بر عهده دارد و از سوی دیگر نظام آموزش آزاد مهندسی که وظیفه آموزش مهارت های کاربردی را بر دوش می کشد. آموزش دانشگاهی در مقاطع کارشناسی ارشد و به ویژه دکترا می بایست بر مرزهای دانش حرکت نماید و اگر هم قرار است که مشکلی از صنعت را حل نماید، اغلب مشکلی جدی است که راه حل آن در مرزهای دانش قرار دارد. در حالی که آموزش های آزاد بیشتر بر یاددهی مهارت های عملی و کاربردی به فراگیران تکیه دارند. توصیه ای که می توانم در این زمینه داشته باشم، آن است که مجموعه هایی که حسب ماموریت خود به برگزاری دوره های آزاد اشتغال دارند، می بایست بیشترین تلاش خود را جهت هرچه کاربردی تر شدن این دوره ها مبذول نمایند. استفاده از متخصصان صنعت و اساتید دارای تجربیات اجرایی از جمله راه کارهاست.

 

ارزیابی تان از شرایط صنعت جوشکاری ایران چیست؟

به خاطر دارم که در زمان تحصیل در مقطع کارشناسی در دانشگاه صنعتی شریف، هنگامی که می خواستند بازدیدی از کارخانه ای پیشرفته در زمینه متالورژی برگزار نمایند، شرکتی که در زمینه تولید لوله با استفاده از فرایند ریخته گری گریز از مرکز فعالیت می نمود، انتخاب می نمودند. در آن روزگار این کارخانه یکی از پیشرفته ترین مجموعه های تولیدی موجود بود، مقایسه بفرمایید با روزگار کنونی و مجموعه های بسیار پیشرفته ای که در حال حاضر مشغول به فعالیت در کشور هستند. این مثال به تنهایی می تواند پاسخی برای میزان توسعه یافتگی کنونی باشد که طی این سال ها در کشور رخ داده است که در جای خود می بایست از آن قدردانی گردد و البته نواقصی نیز وجود دارد که می بایست با برنامه ریزی و تلاش در رفع آنها کوشید.

 

با عنایت به سوابق فعالیت های جنابعالی، وضعیت کیفی مجموعه ها و سازه های جوشکاری شده را چگونه ارزیابی می نمایید؟

به خاطر دارم که زمانی جوشکاران حاکمان بلامنازع کارگاه های جوشکاری بودند، زیرا که مهندسان در این زمینه اطلاعاتی نداشتند و جوشکاری مهارتی پر رمز و راز به حساب می آمد که در اختیار برخی از کارکنان قرار داشت و حتی مدیران نیز به آن ورود پیدا نمی کردند. امروزه اوضاع چنین نیست، جوشکاری از مهارتی غیرقابل کنترلی به علمی کنترل پذیر تغییر نموده که دارای متخصصانی در بالاترین سطح است.

با مقایسه سطح علمی و مهارتی فراگیرانی که در سال های نخست تدریس جوشکاری، بازرسی و آزمون های غیرمخرب در کلاس های اینجانب شرکت می نمودند، با مباحثی که این روزها در کلاس ها مطرح می شوند، به این نتیجه می رسم که خوشبختانه این علوم و مهارت ها در این مدت پیشرفت قابل ملاحظه ای داشته اند.

جالب است بدانید که در زمان تاسیس دانشگاه صنعت نفت و پالایشگاه آبادان، دستگاه تست آلتراسونیک یا فراصوتی هنوز ساخته نشده بود. به عبارت دیگر تجهیزات پالایشگاه آبادان بدون استفاده از این روش آزمون غیرمخرب ساخته و راه اندازی شده است. هرچند رادیوگرافی بوده و از آن بهره برده شده است. مقایسه بفرمایید با شرایط کنونی صنعت بازرسی و تعداد متخصصان سطح دو و سه آزمون غیرمخرب آلتراسونیک یا فراصوتی (UT).

البته این سخنان به معنای آن نیست که وضعیت کیفی ساختارهای جوشکاری شده در بهترین حالت قرار داشته و نیازی به بازنگری در روش های ساخت و تولید وجود ندارد. بطور قطع در صنایع گوناگون نواقصی با شدت و ضعف متفاوت وجود دارد که می بایست جهت برطرف نمودن آنها اقدامات مقتضی صورت گیرند.

 

 

در صورت صلاحدید در خصوص شرایط خانوادگی خود بفرمایید.

متاهل هستم. همسرم فوق دکترای میکروبیولوژی و استاد دانشگاه هستند و دارای دو پسر و یک دختر می باشم که پسر اولم متولد فرانسه و دارای کارشناسی ارشد مدیریت، پسر دوم متولد ایران و دارای فوق دکترای مهندسی برق و دخترم متولد آرژانتین و دارای دکترای مهندسی برق می باشد.

 

در پایان اگر مطلبی باقیمانده است، لطفا بفرمایید؟

به نسل جوان توصیه می کنم که هر کجا ضرورتی احساس می نمایند، مشورت کنند. دانش و تجربه کنونی موجود در اشخاص حقیقی و حقوقی فعال در عرصه های جوشکاری، خوردگی و آزمون های غیرمخرب (NDT) به آسانی و ارزانی به دست نیامده است. ما نسلی بودیم که به دلایل گوناگون ناچار به سعی و خطا و تجربه کردن بودیم. اکنون این تجربیات وجود دارد. استفاده از آنها می تواند موجب کاهش هزینه و افزایش کارآیی مجموعه های صنعتی گردد. بنابراین پیشنهاد می کنم تا با استفاده از مشاوران باتجربه با سرعت و سهولت بیشتر و هزینه کمتری اهداف را محقق نمایند.

در بازدیدهایی که از مجموعه های صنعتی داشته ام، مشاهده نموده ام که گاه برای حل مشکلی کوچک، از راه حلی غیراستاندارد و پرهزینه استفاده شده است. در حالی که می شد با مشورت از اتلاف منابع ملی جلوگیری نمود. دانشگاه ها، انجمن های علمی و برخی از شرکت ها، متخصصانی را در اختیار دارند که می توانند به صنایع مشاوره داده و در حل مشکلات با هزینه ای متناسب ایشان را یاری دهند. پیشنهاد می کنم تا از این امکانات استفاده شود.

 

جناب آقای دکتر دهکردی، از زمانی که جهت این گفتگو اختصاص دادید تا متخصصان جوشکاری، خوردگی و آزمون های غیرمخرب (NDT) بهتر سوابق و نظرات تان را بشناسند، سپاسگزاری نموده و از طرف پایگاه ولدیکا و نیز تمامی مخاطبان برای تان آرزوی تندرستی، شادکامی و توفیق هرچه بیشتر در خدمت به ایران عزیزمان داریم.

من نیز از شما و مجموعه ولدیکا بابت فعالیت ها و خدمات تان به صنعت جوشکاری این سرزمین سپاسگزاری نموده و برایتان آرزوی موفقیت روزافزون دارم.